भगवद्गीता · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)अध्याय 6, श्लोक 22 (6.22)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः
यस्मिन् स्थितो न दुःखेन गुरुणाऽपि विचाल्यते
॥ 6.22 ॥
yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ
yasmin sthito na duḥkhena guruṇā'pi vicālyate
अनुवाद
"जे मिळवल्यावर तो दुसऱ्या कोणत्याही लाभाला त्याहून मोठा मानत नाही, आणि ज्यात स्थित होऊन मोठ्या दुःखानेही विचलित होत नाही — (6.23 मध्ये पुढे)"
भावार्थ
शंकराचार्य. Yam ātma-lābhaṃ labdhvā … lābhāntaraṃ tataḥ adhikam astīti na manyate — आत्म-लाभ मिळवून त्याहून अधिक कोणताही लाभ मानत नाही; duḥkhena śastra-nipātādi-lakṣaṇena guruṇā mahatā api na vicālyate — शस्त्राच्या घावासारख्या मोठ्या दुःखानेही हलत नाही.
आचार्य रामानुज. Yaṃ yogaṃ labdhvā yogād virataḥ tam eva kāṅkṣamāṇo na aparaṃ lābhaṃ manyate — जो योग मिळवल्यावर, त्यातून बाहेर आल्यावरही त्याचीच ओढ राहते, दुसरा कोणताही लाभ वाटत नाही; yasmin ca yoge sthitaḥ avirataḥ api guṇavat-putra-viyogādinā guruṇā api duḥkhena na vicālyate — त्यात स्थित असताना गुणवान पुत्राच्या वियोगासारख्या मोठ्या दुःखानेही हलत नाही.
फरक: दोघांची उदाहरणे वेगळी — शंकर: शारीरिक वेदना (शस्त्राघात); रामानुज: भावनिक शोक (प्रियजनाचा वियोग). रामानुजांचे "योगातून बाहेर आल्यावरही त्याचीच ओढ" — साधकाच्या अनुभवाचे प्रामाणिक वर्णन.
AI-assisted draft translation — under review.