भगवद्गीता · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)अध्याय 6, श्लोक 25 (6.25)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्
॥ 6.25 ॥
śanaiḥ śanairuparamed buddhyā dhṛtigṛhītayā
ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiñcidapi cintayet
अनुवाद
"(6.24 नंतर) — धैर्याने धरलेल्या बुद्धीने हळूहळू उपराम पावावा; मन आत्म्यात टिकवून, इतर काहीही चिंतू नये."
भावार्थ
"हळूहळू" — गीतेचा सौम्य आदेश.
शंकराचार्य. Śanaiḥ śanaiḥ na sahasā uparamet — हळूहळू, अचानक नव्हे, उपराम पावावा; dhṛti-gṛhītayā … dhairyeṇa yuktayā — धैर्ययुक्त बुद्धीने; ātma-saṃstham … ātmaiva sarvaṃ na tato'nyat kiñcid asti ity evam — "आत्माच सर्व आहे, त्याहून वेगळे काहीही नाही" — असे आत्म्यात टिकवून; na kiñcid api cintayet, eṣa yogasya paramo vidhiḥ — काहीही चिंतू नये; हीच योगाची परम विधी.
आचार्य रामानुज (6.24–6.25 संयुक्त). Śanaiḥ śanaiḥ dhṛti-gṛhītayā viveka-viṣayayā buddhyā sarvasmād ātma-vyatiriktād uparamya — धैर्याने धरलेल्या, विवेकविषयक बुद्धीने, आत्म्याहून वेगळ्या सर्वांपासून हळूहळू उपराम पावून; ātma-saṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiñcid api cintayet — मन आत्म्यात टिकवून इतर काहीही चिंतू नये.
फरक: "Ātma-saṃstha" — शंकर: सर्व काही आत्माच आहे (अद्वैत भाव); रामानुज: आत्म्याहून वेगळ्या सर्वांपासून दूर होऊन आपल्या आत्म्यात. "Na kiñcid api cintayet" — दोघांसाठीही आत्म्याखेरीज इतर काही न चिंतणे, रिकामे मन नव्हे.
AI-assisted draft translation — under review.