भगवद्गीता · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)अध्याय 6, श्लोक 3 (6.3)

शिडीचे चित्र. Ārurukṣu — जो घोड्यावर किंवा डोंगरावर चढू इच्छितो; ārūḍha — जो चढून गेला. दोघांचे साधन वेगळे.

शंकराचार्य. Ārurukṣoḥ … dhyāna-yoge avasthātum aśaktasya — जो अजून ध्यान-योगात टिकू शकत नाही; muneḥ karma-phala-saṃnyāsinaḥ — फलत्यागी मुनी; त्याच्यासाठी karma kāraṇaṃ sādhanam. चढून गेलेल्यासाठी śamaḥ upaśamaḥ sarva-karmabhyo nivṛttiḥ — सर्व कर्मांपासून निवृत्ती हेच साधन; yāvad yāvat karmabhyaḥ uparamate tāvat tāvat … cittaṃ samādhīyate — जितका-जितका कर्मांपासून उपराम होतो, तितके-तितके चित्त समाहित होते. प्रमाण म्हणून महाभारत (शांती 175.37): … tatas tataś coparamaḥ kriyābhyaḥ.

आचार्य रामानुज. Yogam ātmāvalokanaṃ prāptum icchoḥ mumukṣoḥ karma-yoga eva kāraṇam — आत्म-दर्शनरूप योग इच्छिणाऱ्या मुमुक्षूसाठी कर्म-योगच कारण; yogārūḍhasya pratiṣṭhita-yogasya eva śamaḥ karma-nivṛttiḥ kāraṇam. आणि मुख्य निष्कर्ष: yāvad ātmāvalokana-rūpa-mokṣa-prāptiḥ tāvat karma kāryam — जोपर्यंत आत्म-दर्शनरूप मोक्ष मिळत नाही, तोपर्यंत कर्म करायचे आहे.

फरक: दोघेही "चढण्यासाठी कर्म, चढल्यानंतर śama" मानतात. भर वेगळा: शंकर — śama = सर्व-कर्म-निवृत्ती (संन्यासाची दिशा); रामानुज — लक्ष्य मिळेपर्यंत कर्म चालू राहावे.