भगवद्गीता · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)अध्याय 6, श्लोक 43 (6.43)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम्
यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन
॥ 6.43 ॥
tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadehikam
yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana
अनुवाद
"हे कुरुनंदना, तिथे तो मागील जन्मातील (योगविषयक) बुद्धीशी पुन्हा जोडला जातो, आणि त्यानंतर सिद्धीसाठी आणखी अधिक प्रयत्न करतो."
भावार्थ
शंकराचार्य. Taṃ buddhi-saṃyogaṃ buddhyā saṃyogaṃ … paurva-dehikaṃ pūrvasmin dehe bhavam — मागील शरीरात घडलेल्या बुद्धीशी संयोग; yatate ca … tataḥ tasmāt pūrva-kṛtāt saṃskārāt bhūyaḥ bahutaraṃ … saṃsiddhi-nimittam — त्या जुन्या संस्कारामुळे आणखी अधिक सिद्धीसाठी प्रयत्न.
आचार्य रामानुज — झोपेतून जागे झाल्यासारखे. Tam eva paurva-daihikaṃ yoga-viṣayaṃ buddhi-saṃyogaṃ labhate — तीच जुनी योगविषयक बुद्धी मिळते; tataḥ supta-prabuddhavad bhūyaḥ saṃsiddhau yatate — जसा झोपलेला जागा होऊन पुन्हा कामाला लागतो; yathā na antarāya-hato bhavati tathā yatate — या वेळी असा प्रयत्न करतो की विघ्नाने थांबू नये.
AI-assisted draft translation — under review.