भगवद्गीता · Jnana Vijnana Yogaअध्याय 7, श्लोक 2 (7.2)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः
यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते
॥ 7.2 ॥
jñānaṃ te'haṃ savijñānamidaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ
yajjñātvā neha bhūyo'nyajjñātavyamavaśiṣyate
अनुवाद
मी तुला हे ज्ञान विज्ञानासह पूर्णपणे सांगेन — जे जाणल्यावर इथे जाणण्याजोगे दुसरे काहीही शिल्लक राहत नाही.
भावार्थ
शंकराचार्य. Sa-vijñānaṃ vijñāna-sahitaṃ svānubhava-yuktam — विज्ञानासह, म्हणजे स्वतःच्या अनुभवाने युक्त; फळ: na iha bhūyaḥ punaḥ anyat jñātavyaṃ puruṣārtha-sādhanam avaśiṣyate … iti mat-tattva-jño yaḥ saḥ sarvajño bhavati — माझे तत्त्व जाणणारा सर्वज्ञ होतो; ato viśiṣṭa-phalatvāt durlabhaṃ jñānam.
आचार्य रामानुज — विज्ञान = विशिष्ट ज्ञान. Vijñānaṃ hi viviktākāra-viṣayaṃ jñānam — विज्ञान म्हणजे वेगळे (विशिष्ट) स्वरूप जाणणारे ज्ञान: yathā ahaṃ mad-vyatiriktāt samasta-cid-acid-vastu-jātāt nikhila-heya-pratyanīkatayā anavadhikātiśaya-… -kalyāṇa-guṇa-gaṇānanta-mahā-vibhūtitayā ca vivikta… (corpus मध्ये असख्ये — "asaṅkhyeya" ची पाठ-त्रुटी) — मी माझ्याहून वेगळ्या सर्व चित्-अचित् वस्तूंपासून, सर्व दोषांचा विरोधी असल्यामुळे आणि असंख्य कल्याणगुण, अनंत महाविभूती यांमुळे विशिष्ट (वेगळा आणि श्रेष्ठ) आहे; या विशिष्ट ज्ञानासह माझ्या स्वरूपाचे ज्ञान मी सांगेन.
फरक (नावाचा अर्थ): विज्ञान — शंकर: अनुभव; रामानुज: भगवंतांच्या विशिष्टतेचे ज्ञान.
AI-assisted draft translation — under review.