श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा

भगवद्गीता · Akshara Brahma Yogaअध्याय 8, श्लोक 21 (8.21)

मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्

अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम्
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद् धाम परमं मम
॥ 8.21 ॥

avyakto'kṣara ityuktastamāhuḥ paramāṃ gatim
yaṃ prāpya na nivartante tad dhāma paramaṃ mama

अनुवाद

ज्याला अव्यक्त आणि अक्षर म्हटले आहे, त्याला परम गती म्हणतात; ज्याला प्राप्त करून (जीव) परत येत नाहीत — ते माझे परम धाम आहे.

भावार्थ

शंकराचार्य. Tam eva akṣara-saṃjñakam avyaktaṃ bhāvam āhuḥ paramāṃ … gatim — त्याच अक्षर नावाच्या अव्यक्ताला परम गती म्हणतात; tat dhāma sthānaṃ paramaṃ … mama viṣṇoḥ paramaṃ padam ity arthaḥ — ते माझे, विष्णूचे, परम पद आहे.

आचार्य रामानुज — "dhāma" चे दोन अर्थ. Paramagati-śabda-nirdiṣṭaḥ akṣaraḥ prakṛti-saṃsarga-viyukta-svarūpeṇa avasthita ātmā — "परम गती" म्हणजे इथे प्रकृतीच्या संबंधापासून मुक्त, आपल्या स्वरूपात स्थित आत्मा (8.13 मधील "परम गती"); प्रमाण 12.3, 15.16. Tad mama paramaṃ dhāma paramaṃ niyamana-sthānam — माझे परम नियमन-स्थान (ज्यावर मी शासन करतो): अचेतन प्रकृती पहिले, प्रकृतीशी जोडलेली जीव-प्रकृती दुसरे, आणि mukta-svarūpaṃ paramaṃ niyamana-sthānam — मुक्त आत्मा तिसरे, परम. पर्याय: prakāśa-vācī dhāma-śabdaḥ … aparicchinna-jñāna-rūpatayā mukta-svarūpaṃ paraṃ dhāma — धाम = प्रकाश, म्हणजे असीम ज्ञानरूप मुक्त आत्मा. आणि पुढे: jñāninaḥ prāpyaṃ tu tasmād atyanta-vibhaktam — ज्ञान्याचे प्राप्य (भगवंत) याहून पूर्णपणे वेगळे आहे (8.22).

फरक: शंकर — अक्षर = परम ब्रह्म = विष्णूचे परम पद; रामानुज — इथे अक्षर = मुक्त आत्मा (कैवल्य), आणि ज्ञान्याचे लक्ष्य त्याच्याही पुढे, परमपुरुष (8.22).

AI-assisted draft translation — under review.

📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा ✉ सुधारणा सुचवा