भगवद्गीता · Raja Vidya Raja Guhya Yogaअध्याय 9, श्लोक 22 (9.22)

"Yoga-kṣema": yoga = जे मिळाले नाही, ते मिळवून देणे; kṣema = जे मिळाले आहे, त्याचे रक्षण.

शंकराचार्य — संन्यासी ज्ञानी. ananyāḥ apṛthag-bhūtāḥ paraṃ devaṃ nārāyaṇam ātmatvena gatāḥ santaḥ — नारायणाला आपला आत्मा जाणून वेगळे न राहणारे; yogaḥ aprāptasya prāpaṇaṃ kṣemaḥ tad-rakṣaṇam; प्रश्न: भगवंत इतर भक्तांचा योगक्षेम वाहत नाहीत का? — satyaṃ vahaty eva kiṃ tu ayaṃ viśeṣaḥ … anye ye bhaktāḥ te ātmārthaṃ svayam api yoga-kṣemam īhante ananya-darśinas tu na ātmārthaṃ yoga-kṣemam īhante na hi te jīvite maraṇe vā ātmanaḥ gṛddhiṃ kurvanti kevalam eva bhagavac-charaṇāḥ te — वाहतात, पण फरक हा: इतर भक्त स्वतःसाठीही योगक्षेमाचा प्रयत्न करतात; अनन्यदर्शी जीवनात किंवा मृत्यूतही स्वतःसाठी लालसा ठेवत नाहीत, केवळ भगवंतांचे शरणागत — म्हणून त्यांचा योगक्षेम भगवंतच वाहतात.

आचार्य रामानुज — योगक्षेमाचा आध्यात्मिक अर्थ. Ananyāḥ ananya-prayojanāḥ mac-cintanena vinā ātma-dhāraṇālābhāt — माझ्या चिंतनाशिवाय टिकू न शकणारे; sarva-kalyāṇa-guṇānvitaṃ sarva-vibhūti-yuktaṃ māṃ paritaḥ upāsate — सर्व गुण-विभूतींसह माझी सर्व बाजूंनी उपासना करतात; teṣāṃ … ahaṃ mat-prāpti-lakṣaṇaṃ yogam apunarāvṛtti-rūpaṃ kṣemaṃ ca vahāmi — योग = माझी प्राप्ती, क्षेम = परत न येणे — हे मी वाहतो.

फरक: शंकर — सर्व प्रकारचा योगक्षेम (शरणागत ज्ञान्याचा); रामानुज — योग = भगवत्प्राप्ती, क्षेम = अपुनरावृत्ती (आध्यात्मिक).