பகவத் கீதை · Raja Vidya Raja Guhya Yogaஅத்தியாயம் 9, ஸ்லோகம் 22 (9.22)

"Yoga-kṣema": yoga = கிடைக்காததைப் பெற்றுத் தருதல்; kṣema = கிடைத்ததைக் காத்தல்.

சங்கராச்சாரியர் — சந்நியாசி ஞானி. ananyāḥ apṛthag-bhūtāḥ paraṃ devaṃ nārāyaṇam ātmatvena gatāḥ santaḥ — நாராயணனைத் தம் ஆத்மாவாக அறிந்து பிரிந்திராதவர்கள்; yogaḥ aprāptasya prāpaṇaṃ kṣemaḥ tad-rakṣaṇam; கேள்வி: பகவான் மற்ற பக்தர்களின் யோக க்ஷேமத்தைச் சுமப்பதில்லையா? — satyaṃ vahaty eva kiṃ tu ayaṃ viśeṣaḥ … anye ye bhaktāḥ te ātmārthaṃ svayam api yoga-kṣemam īhante ananya-darśinas tu na ātmārthaṃ yoga-kṣemam īhante na hi te jīvite maraṇe vā ātmanaḥ gṛddhiṃ kurvanti kevalam eva bhagavac-charaṇāḥ te — சுமக்கிறார், ஆனால் வேறுபாடு இதுதான்: மற்ற பக்தர்கள் தங்களுக்காகவும் யோக க்ஷேமத்துக்கு முயல்கிறார்கள்; அநன்ய தரிசிகள் வாழ்விலும் சாவிலும் தங்களுக்காக ஆசைப்படுவதில்லை, பகவானைச் சரணடைந்தவர்கள் மட்டுமே — ஆகவே அவர்களுடைய யோக க்ஷேமத்தை பகவானே சுமக்கிறார்.

ஆசாரியர் ராமானுஜர் — யோக க்ஷேமத்தின் ஆன்மிகப் பொருள். Ananyāḥ ananya-prayojanāḥ mac-cintanena vinā ātma-dhāraṇālābhāt — என் சிந்தனையின்றி நிலைக்க இயலாதவர்கள்; sarva-kalyāṇa-guṇānvitaṃ sarva-vibhūti-yuktaṃ māṃ paritaḥ upāsate — எல்லாக் குணங்களுடனும் விபூதிகளுடனும் கூடிய என்னை எல்லாப் பக்கங்களிலிருந்தும் உபாசிக்கிறார்கள்; teṣāṃ … ahaṃ mat-prāpti-lakṣaṇaṃ yogam apunarāvṛtti-rūpaṃ kṣemaṃ ca vahāmi — யோகம் = என்னை அடைதல், க்ஷேமம் = திரும்பாமை — இதை நான் சுமக்கிறேன்.

வேறுபாடு: சங்கரர் — எல்லா வகை யோக க்ஷேமமும் (சரணடைந்த ஞானியினுடையது); ராமானுஜர் — யோகம் = பகவத் பிராப்தி, க்ஷேமம் = அபுனராவ்ருத்தி (ஆன்மிகமானது).