ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Sankhya Yogaଅଧ୍ୟାୟ 2, ଶ୍ଳୋକ 12 (2.12)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍
ନ ତ୍ବେବାହଂ ଜାତୁ ନାଽଽସଂ ନ ତ୍ବଂ ନେମେ ଜନାଧିପାଃ
ନ ଚୈବ ନ ଭବିଷ୍ଯାମଃ ସର୍ବେ ବୟମତଃ ପରମ୍
॥ 2.12 ॥
na tvevāhaṃ jātu nā''saṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ
na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param
ଅନୁବାଦ
"ଏପରି କେବେ ନ ଥିଲା ଯେ ମୁଁ ନ ଥିଲି, ବା ତୁମେ ନ ଥିଲ, ବା ଏହି ରାଜାମାନେ ନ ଥିଲେ; ଏବଂ ଏପରି ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ ଯେ ଏହା ପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ରହିବୁ ନାହିଁ।"
ଭାବାର୍ଥ
ତିନି କାଳ, ଏକ ସତ୍ତା. କୃଷ୍ଣ ତିନି କାଳର କଥା କହନ୍ତି: ଭୂତକାଳ ("ମୁଁ/ତୁମେ/ଏମାନେ ନ ଥିଲେ — ଏପରି ନୁହେଁ"), ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ("ଆମେ ରହିବୁ ନାହିଁ — ଏପରି ନୁହେଁ")। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: triṣv api kāleṣu nityā ātma-svarūpeṇa — ଆତ୍ମା ରୂପରେ ସମସ୍ତେ ତିନି କାଳରେ ନିତ୍ୟ। ଯେମିତି ଘଡ଼ା ତିଆରି ହୁଏ ଓ ଭାଙ୍ଗେ, କିନ୍ତୁ ଆକାଶ (ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ) ନିତ୍ୟ ରହେ — ସେମିତି ହିଁ ଶରୀର ତିଆରି ହୁଏ ଓ ଲୋପ ପାଏ, ଆତ୍ମା ନୁହେଁ।
"Aham, tvam, ime, vayam" — ମୁଁ, ତୁମେ, ଏମାନେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ. କୃଷ୍ଣ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଥିରୁ ଦୁଇଟି କଥା ହୁଏ: (1) ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଲାଗେ ଯେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ସତ୍ୟ; (2) ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦାର୍ଶନିକ ବିତର୍କ — "ଆମେ ସମସ୍ତେ"ର ବହୁବଚନ କ'ଣ ଅଲଗା ଅଲଗା ଆତ୍ମା ଆଡ଼କୁ ସୂଚାଏ?
ସନ୍ଦର୍ଭରୁ ଏହି ଶ୍ଳୋକ କାହିଁକି ଜରୁରୀ. ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଥିଲା: "ଏହି ଲୋକମାନେ ମରିଯିବେ।" କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଉତ୍ତର: "ପ୍ରକୃତରେ ଏମାନେ ଯାହା, ତାହା କେବେ ମରେ ନାହିଁ।" ଶୋକର ମୂଳ କାରଣ — ନାଶ — ହିଁ ଭୁଲ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ।
AI-assisted draft translation — under review.