ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Sankhya Yogaଅଧ୍ୟାୟ 2, ଶ୍ଳୋକ 48 (2.48)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍
ଯୋଗସ୍ଥଃ କୁରୁ କର୍ମାଣି ସଙ୍ଗଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ବା ଧନଞ୍ଜୟ
ସିଦ୍ଧ୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯୋଃ ସମୋ ଭୂତ୍ବା ସମତ୍ବଂ ଯୋଗ ଉଚ୍ଯତେ
॥ 2.48 ॥
yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya
siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate
ଅନୁବାଦ
"ହେ ଧନଞ୍ଜୟ! ଯୋଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ସଫଳତା ଓ ବିଫଳତାରେ ସମାନ ରହି କର୍ମ କର। ଏହି ସମତାକୁ ହିଁ 'ଯୋଗ' କୁହାଯାଏ।"
ଭାବାର୍ଥ
ଯୋଗର ପରିଭାଷା — ସମତା. ଗୀତା "ଯୋଗ"ର ଅନେକ ପରିଭାଷା ଦେବ; ଏହା ପ୍ରଥମ: samatva — ସଫଳତା ଓ ବିଫଳତାରେ ସମାନ ରହିବା। ଅର୍ଥାତ୍ ଯୋଗ କୌଣସି ବାହ୍ୟ କ୍ରିୟା ନୁହେଁ, ଏକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅବସ୍ଥା।
"Saṅgaṃ tyaktvā" — ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି. କେଉଁ ଜିନିଷର ଆସକ୍ତି?
- ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: କର୍ମ କେବଳ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ କର — ଏବଂ ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ "ଈଶ୍ୱର ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ" — ଏହି ଆସକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି। ସିଦ୍ଧି = ଫଳତୃଷ୍ଣାରହିତ କର୍ମରୁ ଚିତ୍ତଶୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନପ୍ରାପ୍ତି; ଅସିଦ୍ଧି = ତାହାର ବିପରୀତ — ଦୁଇଟିରେ ସମାନ ରୁହ।
- ରାମାନୁଜ: ରାଜ୍ୟ, ବନ୍ଧୁ ଆଦିରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ ଆଦି କର୍ମ କର; ତା' ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜୟ ଆଦିର ସିଦ୍ଧି-ଅସିଦ୍ଧିରେ ସମାନ ରୁହ। ଯୋଗ = ସିଦ୍ଧି-ଅସିଦ୍ଧିରେ ସମତା ରୂପ ଚିତ୍ତ-ସମାଧାନ।
ଶଙ୍କରଙ୍କ ସୂକ୍ଷ୍ମତା. "ଈଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ" — ଏହା ମଧ୍ୟ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଫଳ-ଇଚ୍ଛା! ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହନ୍ତି ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼। ଅର୍ଥାତ୍ ନିଷ୍କାମତାର ଗଭୀରତା — ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ "ପୁରସ୍କାର"ର ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
AI-assisted draft translation — under review.