ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Karma Yogaଅଧ୍ୟାୟ 3, ଶ୍ଳୋକ 1 (3.1)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଅର୍ଜୁନଃ
ଅର୍ଜୁନ ଉବାଚ
ଜ୍ଯାୟସୀ ଚେତ୍ କର୍ମଣସ୍ତେ ମତା ବୁଦ୍ଧିର୍ଜନାର୍ଦନ
ତତ୍ କିଂ କର୍ମଣି ଘୋରେ ମାଂ ନିୟୋଜୟସି କେଶବ
॥ 3.1 ॥
jyāyasī cet karmaṇaste matā buddhirjanārdana
tat kiṃ karmaṇi ghore māṃ niyojayasi keśava
ଅନୁବାଦ
"ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ! ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମତରେ ବୁଦ୍ଧି (ଜ୍ଞାନ) କର୍ମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ହେ କେଶବ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହି ଘୋର କର୍ମରେ କାହିଁକି ଲଗାଉଛନ୍ତି?"
ଭାବାର୍ଥ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି। ଦୁଇଟି କଥା ତାଙ୍କୁ ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ଲାଗୁଛି: (1) ବୁଦ୍ଧି କର୍ମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ (2.49), ଏବଂ (2) "ଯୁଦ୍ଧ କର" (2.18, 2.37)। "ଘୋର" ଶବ୍ଦଟି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ — ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ: ghore krūre hiṃsā-lakṣaṇe — କ୍ରୂର, ହିଂସାରୂପୀ କର୍ମ। ଅର୍ଜୁନ ଏବେ ବି ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ମାରିବାର ଭୟରୁ ବାହାରି ପାରିନାହାନ୍ତି।
ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ — ସମୁଚ୍ଚୟର ଖଣ୍ଡନ। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଉପରେ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତି: ଯଦି କୃଷ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମକୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଗୋଟିଏ ହିଁ ସାଧନ (ସମୁଚ୍ଚୟ) ରୂପେ କହିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ "ବୁଦ୍ଧି କର୍ମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ" କହିବା ହିଁ ଅସଙ୍ଗତ ହୋଇଥାନ୍ତା — ଯେଉଁ ଜିନିଷ (କର୍ମ) ସେହି ସାଧନର ଅଂଶ, ତା'ଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିକୁ "ଅଲଗା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ" କିପରି କହନ୍ତେ? ତେଣୁ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଅର୍ଜୁନ ଠିକ୍ ବୁଝିଛନ୍ତି ଯେ ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମ ଅଲଗା, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ରାମାନୁଜ — ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ। ରାମାନୁଜଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଏହା: ଆପଣ କହିଲେ ଯେ ଆତ୍ମଦର୍ଶନର ସାଧନ ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ବିଷୟ-ବ୍ୟାପାର ବନ୍ଦ ହେବାରୁ ଗଢ଼ି ଉଠେ। ତେବେ ମୋତେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ଛଡ଼ାଇ ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠାରେ କାହିଁକି ଲଗାଉ ନାହାନ୍ତି — ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ବ୍ୟାପାର ଥିବା, ଆତ୍ମଦର୍ଶନର ବିରୋଧୀ କର୍ମରେ କାହିଁକି?
AI-assisted draft translation — under review.