ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)ଅଧ୍ୟାୟ 6, ଶ୍ଳୋକ 1 (6.1)

"ନିରଗ୍ନି" ଓ "ଅକ୍ରିୟ"। ବୈଦିକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି (agni) ଛାଡ଼ିଦେଉଥିଲେ — ତେଣୁ niragni; ଆଉ ସବୁ କ୍ରିୟା — ତେଣୁ akriya। କୃଷ୍ଣ କହନ୍ତି: କେବଳ ବାହ୍ୟ ତ୍ୟାଗରେ କେହି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ବା ଯୋଗୀ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ — "gauṇa" (ଗୌଣ) ଅର୍ଥରେ। Anāśritaḥ karma-phalaṃ … karma-phala-tṛṣṇā-rahita ity arthaḥ — ଫଳର ତୃଷ୍ଣାରୁ ରହିତ। ସେ kāryaṃ … nityaṃ kāmya-viparītam agnihotrādikaṃ karma — ନିତ୍ୟ, କାମନାରହିତ କର୍ମ (ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆଦି) କରେ। ତା'ପରେ ଶଙ୍କର ନିଜେ ଆପତ୍ତି ଉଠାନ୍ତି: ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତିରେ ତ niragni, akriyaକୁ ହିଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କୁହାଯାଇଛି! ଉତ୍ତର: kayācit guṇa-vṛttyā — କୌଣସି ଗୁଣର ସାଦୃଶ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି: karma-phala-saṃkalpa-saṃnyāsāt saṃnyāsitvam — ଫଳର ସଂକଳ୍ପ ତ୍ୟାଗରୁ "ସନ୍ନ୍ୟାସୀ"; citta-vikṣepa-hetoḥ parityāgāt yogitvam — ଚିତ୍ତକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରୁଥିବା ସଂକଳ୍ପ ତ୍ୟାଗରୁ "ଯୋଗୀ"; gauṇam ubhayam na punaḥ mukhyam — ଦୁଇଟି ନାମ ଗୌଣ, ମୁଖ୍ୟ ନୁହେଁ। ଅର୍ଥାତ୍ କର୍ମଯୋଗୀଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା, କିନ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସର୍ବକର୍ମତ୍ୟାଗ ହିଁ।

ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ରାମାନୁଜ — ପ୍ରକୃତରେ ଦୁଇଟି ନିଷ୍ଠା। Kāryaṃ karmānuṣṭhānam eva … asmat-suhṛd-bhūta-parama-puruṣārādhana-rūpatayā — କର୍ମ କରିବା ହିଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, କାରଣ ତାହା ଆମର ସୁହୃଦ ପରମପୁରୁଷଙ୍କ ଆରାଧନା (5.29 ସହିତ ସିଧା ସମ୍ପର୍କ); karmaiva mama prayojanaṃ na tat-sādhyaṃ kiñcit — "କର୍ମ ହିଁ ମୋର ପ୍ରୟୋଜନ, ତାହାରୁ ମିଳୁଥିବା କିଛି ନୁହେଁ।" ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି sannyāsī ca jñāna-yoga-niṣṭhaś ca yogī ca karma-yoga-niṣṭhaś ca — ଜ୍ଞାନଯୋଗ ଓ କର୍ମଯୋଗ ଦୁଇଥିରେ ସ୍ଥିତ। ଆଉ na niragnir na cākriyaḥ … kevala-jñāna-niṣṭhaḥ tasya hi jñāna-niṣṭhā eva — ଯିଏ କେବଳ ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠ, ତା ପାଖରେ ଗୋଟିଏ ହିଁ ନିଷ୍ଠା; କର୍ମଯୋଗୀ ପାଖରେ ubhayam — ଦୁଇଟି।

ପାର୍ଥକ୍ୟ: ଶଙ୍କର — "ସନ୍ନ୍ୟାସୀ" କହିବା କର୍ମଯୋଗୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି (ଗୌଣ); ରାମାନୁଜ — କର୍ମଯୋଗୀ ପ୍ରକୃତରେ ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମ ଦୁଇଟିର ଧାରକ।