ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)ଅଧ୍ୟାୟ 6, ଶ୍ଳୋକ 9 (6.9)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍
ସୁହୃନ୍ମିତ୍ରାର୍ଯୁଦାସୀନମଧ୍ଯସ୍ଥଦ୍ବେଷ୍ଯବନ୍ଧୁଷୁ
ସାଧୁଷ୍ବପି ଚ ପାପେଷୁ ସମବୁଦ୍ଧିର୍ବିଶିଷ୍ଯତେ
॥ 6.9 ॥
suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu
sādhuṣvapi ca pāpeṣu samabuddhirviśiṣyate
ଅନୁବାଦ
"ସୁହୃଦ, ମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁ, ଉଦାସୀନ, ମଧ୍ୟସ୍ଥ, ଦ୍ୱେଷ୍ୟ ଓ ବନ୍ଧୁଙ୍କଠାରେ — ଆଉ ସାଧୁଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ, ପାପୀଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ — ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ସମ, ସେ (ଯୋଗୀ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ।"
ଭାବାର୍ଥ
ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ — ଗୋଟିଏ ଲମ୍ବା ସମାସ। Suhṛt ity-ādi ślokārdham ekaṃ padam — ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ି ଗୋଟିଏ ହିଁ ପଦ (ସମାସ)। ପରିଭାଷା: suhṛt — pratyupakāram anapekṣya upakartā (ବଦଳ ନ ଚାହିଁ ଉପକାରୀ); mitraṃ snehavān; ariḥ śatruḥ; udāsīnaḥ na kasyacit pakṣaṃ bhajate (କାହାରି ପକ୍ଷ ନ ନେଉଥିବା); madhyasthaḥ yo viruddhayoḥ ubhayoḥ hitaiṣī (ଦୁଇ ବିରୋଧୀଙ୍କ ଉଭୟଙ୍କ ହିତୈଷୀ); dveṣyaḥ ātmanaḥ apriyaḥ; bandhuḥ saṃbandhī; sādhuṣu śāstrānuvartiṣu … pāpeṣu pratiṣiddha-kāriṣu। ସମବୁଦ୍ଧି = kaḥ kiṃ-karmā ity avyāpṛta-buddhiḥ — "କିଏ କ'ଣ କରେ" ଏଥିରେ ବୁଦ୍ଧି ଅଟକି ନ ଯିବା। ପାଠଭେଦ: viśiṣyate ସ୍ଥାନରେ vimucyate ମଧ୍ୟ ମିଳେ, ଶଙ୍କର କହନ୍ତି।
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ରାମାନୁଜ — ସମ୍ପର୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ପରିଭାଷା। Suhṛdaḥ — ବୟସର ବିଚାର ନ କରି ହିତୈଷୀ; mitrāṇi — ସମବୟସୀ ହିତୈଷୀ; arayaḥ nimittataḥ anartha-icchavaḥ — କୌଣସି କାରଣରୁ ଖରାପ ଚାହୁଁଥିବା; janmata eva ubhaya-rahitā madhyasthāḥ (ଜନ୍ମରୁ ହିଁ ନା ମିତ୍ର ନା ଶତ୍ରୁ); janmata eva aniṣṭecchavo dveṣyāḥ; janmata eva hitaiṣiṇo bandhavaḥ। ସମତାର କାରଣ: ātmaika-prayojanatayā … prayojanābhāvād virodhābhāvāc ca — କେବଳ ଆତ୍ମା ହିଁ ପ୍ରୟୋଜନ ହୋଇଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ନା କୌଣସି ପ୍ରୟୋଜନ, ନା ବିରୋଧ; ତେଣୁ ସମବୁଦ୍ଧି yogābhyāsārhatve viśiṣyate — ଯୋଗାଭ୍ୟାସର ଯୋଗ୍ୟତାରେ ବିଶେଷ।
AI-assisted draft translation — under review.