ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Akshara Brahma Yogaଅଧ୍ୟାୟ 8, ଶ୍ଳୋକ 3 (8.3)

ତିନୋଟି ପରିଭାଷା — ଦୁଇଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ପଠନ।

ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ।

• ବ୍ରହ୍ମ: akṣaraṃ na kṣaratīti akṣaraṃ paramātmā — ଯାହା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ତାହା ପରମାତ୍ମା; ପ୍ରମାଣ ବୃହଦାରଣ୍ୟକ 3.8.9: etasya vā akṣarasya praśāsane gārgi। "ଅକ୍ଷର" ଏଠାରେ ଓଁ ନୁହେଁ, କାରଣ ଓଁକୁ 8.13 ଅଲଗା ଭାବେ କହେ; ଏବଂ "paramam" ବିଶେଷଣ ନିରତିଶୟ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ହିଁ ଠିକ୍ ବସେ।
• ଅଧ୍ୟାତ୍ମ: tasyaiva parasya brahmaṇaḥ pratidehaṃ pratyag-ātma-bhāvaḥ svabhāvaḥ — ସେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶରୀରରେ ପ୍ରତ୍ୟଗାତ୍ମା ରୂପରେ ରହିବା — "ସ୍ୱଭାବ"।
• କର୍ମ: visargaḥ visarjanaṃ devatoddeśena caru-puroḍāśādeḥ dravyasya parityāgaḥ — ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚରୁ, ପୁରୋଡ଼ାଶ ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟର ତ୍ୟାଗ (ଯଜ୍ଞ); etasmāt hi bīja-bhūtāt vṛṣṭy-ādi-krameṇa sthāvara-jaṅgamāni bhūtāni udbhavanti — ଏହି ବୀଜରୁ ହିଁ ବର୍ଷା ଆଦିର କ୍ରମରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି (3.14 ପରି)।

ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ରାମାନୁଜ।

• ବ୍ରହ୍ମ / ଅକ୍ଷର: akṣaraṃ kṣetrajñaṃ samaṣṭi-rūpam — ଜୀବାତ୍ମାମାନଙ୍କ ସମଷ୍ଟି ରୂପ; paramam akṣaraṃ prakṛti-vinirmuktātma-svarūpam — ପ୍ରକୃତିରୁ ମୁକ୍ତ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ (କୈବଲ୍ୟାର୍ଥୀଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ)। ପ୍ରମାଣ ସୁବାଳ 2।
• ଅଧ୍ୟାତ୍ମ: svabhāvaḥ prakṛtiḥ anātma-bhūtam ātmani saṃbaddhyamānaṃ bhūta-sūkṣma-tad-vāsanādikam — ଆତ୍ମା ସହିତ ଯୁକ୍ତ କିନ୍ତୁ ଅନାତ୍ମ ପ୍ରକୃତି — ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭୂତ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକର ବାସନା।
• କର୍ମ: bhūta-bhāvo manuṣyādi-bhāvaḥ tad-udbhava-karo yo visargaḥ … yoṣit-saṃbandhajaḥ — ମନୁଷ୍ୟ ଆଦିର ଜନ୍ମ ଘଟାଉଥିବା, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ସମ୍ବନ୍ଧରୁ ହେଉଥିବା ବିସର୍ଗ (ଛାନ୍ଦୋଗ୍ୟ 5.3.3ର ପଞ୍ଚାଗ୍ନି-ବିଦ୍ୟା); ଏହା udvejanīyatayā pariharaṇīyatayā ca mumukṣubhiḥ jñātavyam — ମୁମୁକ୍ଷୁଙ୍କ ପାଇଁ ବିରକ୍ତି ଓ ତ୍ୟାଗର ବିଷୟ ରୂପେ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ (8.11 brahmacaryaṃ caranti)।

ପାର୍ଥକ୍ୟ (କେନ୍ଦ୍ରୀୟ): ଶଙ୍କର — ବ୍ରହ୍ମ = ପରମାତ୍ମା, ଅଧ୍ୟାତ୍ମ = ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେହରେ ସେହି ଏକା, କର୍ମ = ଯଜ୍ଞ; ରାମାନୁଜ — ଅକ୍ଷର = ଶୁଦ୍ଧ ଜୀବାତ୍ମା, ଅଧ୍ୟାତ୍ମ = ପ୍ରକୃତି (ତ୍ୟାଜ୍ୟ), କର୍ମ = ଜନ୍ମଚକ୍ରର କାରଣ।