பகவத் கீதை · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)அத்தியாயம் 6, ஸ்லோகம் 8 (6.8)

"ஞானம்", "விஞ்ஞானம்" — இரண்டு நிலைகள்.

சங்கராசாரியர். Jñānaṃ śāstrokta-padārthānāṃ parijñānam, vijñānaṃ tu śāstrato jñātānāṃ tathaiva svānubhava-karaṇam — ஞானம் = சாஸ்திரம் சொல்லும் விஷயங்களைப் புரிந்துகொள்ளுதல்; விஞ்ஞானம் = அவற்றைத் தன் அனுபவத்தில் கொண்டுவருதல். இவற்றால் tṛptaḥ saṃjātālaṃ-pratyayaḥ — "போதும், நிறைவு" என்ற உணர்வு எழுந்தவன்; kūṭasthaḥ aprakampyaḥ — அசைக்க முடியாதவன்.

ஆசாரிய ராமானுஜர். Ātma-svarūpa-viṣayeṇa jñānena tasya ca prakṛti-visajātīyākāra-viṣayeṇa vijñānena — ஞானம் = ஆத்மாவின் ஸ்வரூபத்தைப் பற்றியது; விஞ்ஞானம் = ஆத்மா பிரகிருதியிலிருந்து வேறுபட்ட இனம் என்பதைப் பற்றியது. Kūṭasthaḥ — devādy-avasthāsu anuvartamānaḥ sarva-sādhāraṇa-jñānaikākārātmani sthitaḥ — தேவர், மனிதர் முதலிய எல்லா நிலைகளிலும் ஒன்றுபோல இருக்கும், ஞானம் என்ற ஒரே வடிவான ஆத்மாவில் நிலைத்தவன். மேலும் sama-loṣṭāśma-kāñcanaḥ — prakṛti-vivikta-svarūpa-niṣṭhatayā prākṛta-vastu-viśeṣeṣu bhogyatvābhāvāt — பிரகிருதியிலிருந்து பிரிந்த ஸ்வரூபத்தில் நிலைத்திருப்பதால் பிராகிருதப் பொருட்கள் அவனுக்கு அனுபவிக்கத் தக்கவையாகத் தோன்றுவதில்லை, ஆகவே மண்ணும் பொன்னும் sama-prayojana — ஒன்றே. இத்தகைய கர்ம யோகி ātmāvalokana-rūpa-yogābhyāsārhaḥ — ஆத்ம தரிசனப் பயிற்சிக்குத் தகுதி உடையவன்.

வேறுபாடு: விஞ்ஞானம் — சங்கரர்: சாஸ்திர ஞானத்தின் அனுபவம்; ராமானுஜர்: ஆத்மா பிரகிருதியிலிருந்து வேறுபட்டது என்ற உணர்தல். ராமானுஜருக்கு 6.8 "பயிற்சியைத் தொடங்குவதற்கான தகுதியையும்" சொல்கிறது.