பகவத் கீதை · Jnana Vijnana Yogaஅத்தியாயம் 7, ஸ்லோகம் 27 (7.27)

சங்கராச்சாரியர். Icchā-dveṣau śītoṣṇavat paraspara-viruddhau sukha-duḥkha-tad-dhetu-viṣayau … dvandva-śabdena abhidhīyete — இச்சையும் துவேஷமும் குளிர்-வெப்பம் போல ஒன்றுக்கொன்று முரணானவை, இன்ப-துன்பங்களுடனும் அவற்றின் காரணங்களுடனும் இணைந்தவை — "துவந்துவம்"; இவை prajñāyāḥ sva-vaśāpādana-dvāreṇa paramārthātma-tattva-viṣaya-jñānotpatti-pratibandha-kāraṇaṃ mohaṃ janayataḥ — புத்தியைத் தம் வசப்படுத்தி ஆத்ம ஞானத்தைத் தடுக்கும் மயக்கத்தை உண்டாக்குகின்றன. மேலும் வாதம்: na hi icchā-dveṣa-doṣa-vaśīkṛta-cittasya yathābhūtārtha-viṣaya-jñānam utpadyate bahir api — இச்சை-துவேஷத்தின் வசப்பட்ட மனத்துக்கு வெளிப் பொருட்களைப் பற்றியும் சரியான அறிவு ஏற்படுவதில்லை, kim u — ஆத்மாவைப் பற்றிச் சொல்லவும் வேண்டுமா! Sarge janmani utpatti-kāle — பிறக்கும்போதே.

ஆசாரியர் ராமானுஜர் — முற்பிறவிகளின் வாசனை. Pūrva-pūrva-janmani yad-viṣayau icchā-dveṣau rāga-dveṣau abhyastau tad-vāsanayā punar api janma-kāla eva — முற்பிறவிகளில் எந்தப் பொருட்கள்மீது ராக-துவேஷப் பழக்கம் ஏற்பட்டதோ, அவற்றின் வாசனையால் பிறக்கும்போதே அதே இருமைகள் முன்வருகின்றன; ஆகவே உயிர்கள் tad-viṣayecchā-dveṣa-svabhāvāni bhavanti na mat-saṃśleṣa-viyoga-sukha-duḥkha-svabhāvāni — அந்தப் பொருட்களின் மீதான விருப்பு-வெறுப்பு இயல்பு உடையவை ஆகின்றன, என்னுடன் சேர்வதிலும் பிரிவதிலும் இன்ப-துன்பம் காணும் இயல்பு உடையவை அல்ல. ஞானி மட்டுமே mat-saṃśleṣa-viyogaika-sukha-duḥkha-svabhāvaḥ — அவனுடைய இன்பம் என்னுடன் சேர்வது, துன்பம் என்னிடமிருந்து பிரிவது.

ராமானுஜரின் அழகிய கருத்து: இன்ப-துன்பங்களை அழிப்பது இலக்கு அல்ல — அவற்றின் பொருளை மாற்றுவதே: பொருட்களிலிருந்து விலகி பகவானிடம்.