భగవద్గీత · Jnana Vijnana Yogaఅధ్యాయం 7, శ్లోకం 27 (7.27)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన ద్వన్ద్వమోహేన భారత
సర్వభూతాని సమ్మోహం సర్గే యాన్తి పరన్తప
॥ 7.27 ॥
icchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārata
sarvabhūtāni sammohaṃ sarge yānti parantapa
అనువాదం
"భారతా, పరంతపా, ఇచ్ఛ, ద్వేషం నుండి పుట్టే ద్వంద్వ మోహం వల్ల సర్వ ప్రాణులూ పుట్టిన సమయంలోనే గాఢమైన భ్రమలో పడతాయి."
భావార్థం
శంకరాచార్యులు. Icchā-dveṣau śītoṣṇavat paraspara-viruddhau sukha-duḥkha-tad-dhetu-viṣayau … dvandva-śabdena abhidhīyete — ఇచ్ఛ-ద్వేషాలు చలి-వేడి లాగా పరస్పర విరుద్ధమైనవి, సుఖదుఃఖాలతో, వాటి కారణాలతో ముడిపడినవి — "ద్వంద్వం"; ఇవి prajñāyāḥ sva-vaśāpādana-dvāreṇa paramārthātma-tattva-viṣaya-jñānotpatti-pratibandha-kāraṇaṃ mohaṃ janayataḥ — బుద్ధిని వశపరచుకొని ఆత్మజ్ఞానాన్ని అడ్డుకునే మోహాన్ని పుట్టిస్తాయి. ఇంకా తర్కం: na hi icchā-dveṣa-doṣa-vaśīkṛta-cittasya yathābhūtārtha-viṣaya-jñānam utpadyate bahir api — ఇచ్ఛ-ద్వేషాలకు వశమైన మనస్సుకు బాహ్య వస్తువుల సరైన జ్ఞానం కూడా కలగదు, kim u — ఇక ఆత్మ సంగతి చెప్పేదేముంది! Sarge janmani utpatti-kāle — పుట్టిన సమయంలోనే.
ఆచార్య రామానుజులు — పూర్వ జన్మల వాసన. Pūrva-pūrva-janmani yad-viṣayau icchā-dveṣau rāga-dveṣau abhyastau tad-vāsanayā punar api janma-kāla eva — పూర్వ జన్మల్లో ఏ వస్తువుల పట్ల రాగద్వేషాలు అలవాటయ్యాయో, వాటి వాసన వల్ల పుట్టిన సమయంలోనే అవే ద్వంద్వాలు ఎదురవుతాయి; అందువల్ల ప్రాణులు tad-viṣayecchā-dveṣa-svabhāvāni bhavanti na mat-saṃśleṣa-viyoga-sukha-duḥkha-svabhāvāni — ఆ విషయాల పట్ల కోరిక-ద్వేషం అనే స్వభావం గలవిగా తయారవుతాయి, నాతో కలయిక-వియోగాల్లో సుఖదుఃఖాలు పొందే స్వభావం గలవిగా కాదు. జ్ఞాని మాత్రమే mat-saṃśleṣa-viyogaika-sukha-duḥkha-svabhāvaḥ — ఎవరి సుఖం నాతో కలయికో, దుఃఖం నా నుండి వియోగమో వాడు.
రామానుజుల సుందరమైన అంశం: సుఖదుఃఖాలను తుడిచివేయడం లక్ష్యం కాదు — వాటి విషయాన్ని మార్చడం: విషయాల నుండి మళ్లి భగవంతుని వైపు.
AI-assisted draft translation — under review.