భగవద్గీత · Arjuna Vishada Yogaఅధ్యాయం 1, శ్లోకం 22 (1.22)

ఒక యోధుని ఆచరణాత్మక ప్రశ్న. ఈ సమయంలో అర్జునుని ఉద్దేశ్యం పూర్తిగా వ్యూహాత్మకం. తన ఎదుట ఎవరెవరు ఉన్నారో — ఎవరు ఎక్కడ నిలబడ్డారో, ఎవరిని మొదట ఎదుర్కోవాలో — తెలుసుకోవడం ఒక యోధునికి అవసరం. ఇందులో ఏ సంశయమూ కనిపించదు.

"యోద్ధుకామాన్ అవస్థితాన్" — పోరాడాలనే కోరికతో స్థిరంగా నిలబడినవారు. మధుసూదన సరస్వతి ఈ రెండు పదాలను శ్రద్ధగా చదువుతారు: yoddhukāmān — "పోరాడాలని కోరుకునేవారు, మాతో సంధి (రాజీ) కాదు"; avasthitān — "స్థిరంగా నిలబడినవారు, భయంతో కదలనివారు". అంటే ఎదుటివారు నిజంగానే యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని — చివరి క్షణంలో శాంతికి ఏదైనా అవకాశం ఉందేమోనని — అర్జునుడు నిర్ధారించుకోవాలనుకుంటున్నాడు.

మధుసూదనుల మరొక అంశం. "బంధువుల మధ్యనే పరస్పరం జరుగుతున్న ఈ యుద్ధ ప్రయత్నంలో నేను ఎవరితో పోరాడాలి, ఎవరు నాతో పోరాడతారు — ఇది తెలుసుకోవడం ఒక పెద్ద కుతూహలం." మధుసూదనుల పదాలు bandhūnām eva parasparaṃ yuddhodyoge — "బంధువుల మధ్యనే పరస్పర యుద్ధం" — గమనించదగినవి: యుద్ధపు ఈ కుటుంబ స్వరూపం ఇప్పటికి అర్జునుని మనస్సులో సమాచారం మాత్రమే, పీడగా మారలేదు.

ప్రశ్న బరువు మారబోతోంది. "ఎవరితో పోరాడాలి?" — ఇప్పుడు ఇది ఒక వ్యూహాత్మక ప్రశ్న. కొన్ని శ్లోకాల తరువాత ఇదే ప్రశ్న ఒక నైతిక ప్రశ్నగా మారుతుంది: "నేను వీరితో పోరాడాలా?" పదాలు అవే, అర్థం పూర్తిగా వేరు.