భగవద్గీత · Arjuna Vishada Yogaఅధ్యాయం 1, శ్లోకం 30 (1.30)

"గాండీవం స్రంసతే హస్తాత్" — గాండీవం జారిపోతోంది. గాండీవం అర్జునుని గుర్తింపు — మహాభారత కథ ప్రకారం ఖాండవ-వన ప్రసంగంలో (అగ్ని ద్వారా) అతనికి లభించిన దివ్య ధనుస్సు. 1.20 లో ఉత్సాహంతో ఎత్తిన అదే ధనుస్సు ఇప్పుడు చేతి నుండి జారిపోతోంది. మధుసూదన సరస్వతి అంటారు: గాండీవం జారిపోవడంతో అధైర్యం (ధైర్యం లేకపోవడం), దౌర్బల్యం (బలహీనత) కనిపిస్తాయి.

"త్వక్ పరిదహ్యతే" — చర్మం మండిపోతోంది. శ్రీధరులు: sarvataḥ santapyate — అన్ని వైపుల నుండీ తపిస్తోంది. మధుసూదనులు: దీనితో అంతః-సంతాపం — లోపలి మంట — చూపబడింది. శరీర తాపం మనస్సు తాపానికి ప్రతిబింబం.

"న చ శక్నోమ్య్ అవస్థాతుమ్" — నిలబడలేకపోతున్నాను. మధుసూదనులు: దీనితో మూర్ఛ (స్పృహ తప్పడం) సూచించబడింది — అర్జునుడు పడిపోయే స్థితిలో ఉన్నాడు.

"భ్రమతీవ చ మే మనః" — మనస్సు తిరుగుతున్నట్లుంది. మధుసూదనులు: మనస్సు తిరగడం — ఒక విధమైన వికారం — మూర్ఛకు ముందు అవస్థ. ఇవ (వలె/ఉన్నట్లు) అనే పదం ఇది ఒక అనుభవమని, అక్షరాలా తిరగడం కాదని చూపిస్తుంది.

శరీరం నుండి మనస్సు వరకు క్రమం. 1.29, 1.30 లలో లక్షణాల క్రమాన్ని చూడండి: అవయవాలు సడలడం → నోరు ఎండడం → వణుకు → రోమాలు నిక్కబొడుచుకోవడం → ధనుస్సు జారడం → చర్మం మండడం → నిలబడలేకపోవడం → మనస్సు తిరగడం. బయటి నుండి లోపలికి. శరీరంతో మొదలై, సంక్షోభం ఇప్పుడు మనస్సు వరకు చేరింది — నిర్ణయాలు జరిగే చోటు. మనస్సే తిరుగుతుంటే, తర్కం ఎలా స్థిరంగా ఉంటుంది? తరువాతి శ్లోకాలలోని అర్జునుని వాదనలు ఇదే తిరుగుతున్న మనస్సు నుండి వస్తాయి — వాటిని చదివేటప్పుడు ఈ విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. (ఈ సంబంధం మా వ్యాఖ్యానం.)