భగవద్గీత · Arjuna Vishada Yogaఅధ్యాయం 1, శ్లోకం 5 (1.5)

ఈ శ్లోకం పేర్ల జాబితా. ప్రతి పేరుతోనూ మహాభారతంలో ఒక కథ ముడిపడి ఉంది, కానీ శ్లోకం స్వయంగా కథ చెప్పదు — అందుకే మనం అవసరమైన పరిచయం మాత్రమే ఇస్తాం:

• ధృష్టకేతువు: చేది దేశపు రాజు. మహాభారతం ప్రకారం అతడు శిశుపాలుని కుమారుడు — యుధిష్ఠిరుని రాజసూయ యజ్ఞంలో కృష్ణుడు వధించిన అదే శిశుపాలుడు. అయినా ధృష్టకేతువు పాండవ-కృష్ణ పక్షాన నిలబడ్డాడు. ఇది ఈ యుద్ధం యొక్క ఒక ప్రత్యేకత — బంధుత్వాలూ నిష్ఠలూ సరళరేఖలో నడవవు.
• చేకితానుడు: శ్రీధర స్వామి "చేకితానుడు అనే పేరుగల ఒక రాజు" అని మాత్రమే అంటారు. మహాభారతంలో అతనిని వృష్ణి (యాదవ) కులపు యోధుడిగా చెప్పారు.
• కాశీరాజు: కాశీ రాజు. శ్లోకం అతనిని vīryavān — పరాక్రమవంతుడు — అంటుంది.
• పురుజిత్తు, కుంతిభోజుడు: కుంతిభోజుడు కుంతి (పాండవుల తల్లి) పెరిగిన రాజవంశం — అందుకే కుంతికి "కుంతి" అనే పేరు వచ్చింది. మధుసూదన సరస్వతి వ్యాఖ్యలో పురుజిత్తునూ కుంతిభోజుడినీ వేర్వేరు యోధులుగా లెక్కించారు. పురుజిత్తుకూ కుంతిభోజునికీ ఉన్న ఖచ్చితమైన సంబంధం (సోదరుడా లేక కుమారుడా) వేర్వేరు వర్ణనలలో వేర్వేరుగా ఉంది — అందుకే మనం దానిని నిశ్చితంగా రాయడం లేదు.
• శైబ్యుడు: శిబి దేశపు రాజు. శ్లోకం అతనిని narapuṅgava — పురుషులలో శ్రేష్ఠుడు — అంటుంది.

జాబితా ప్రాముఖ్యత: ఇన్ని పేర్లు ఎందుకు? కథా పరంగా, పాండవ పక్షంలో ఎన్ని వేర్వేరు రాజ్యాలూ కులాలూ చేరాయో ఈ జాబితా చూపిస్తుంది — చేది, కాశీ, కుంతిభోజ, శిబి, మత్స్య, పాంచాల, వృష్ణి. ఇది ఇక కేవలం కుటుంబ కలహం కాదు; భారతవర్షం మొత్తం రెండు భాగాలుగా చీలిపోయింది. ఈ విషయపు భారం ముందు అర్జునుని విషాదంలో అనుభవానికి వస్తుంది — ఈ యుద్ధంలో ఎన్ని కులాలు నశిస్తాయో అని అతడు ఆలోచించినప్పుడు (1.40 మొదలైనవి).