భగవద్గీత · Gunatraya Vibhaga Yogaఅధ్యాయం 14, శ్లోకం 23 (14.23)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
ఉదాసీనవదాసీనో గుణైర్యో న విచాల్యతే
గుణా వర్తన్త ఇత్యేవ యోఽవతిష్ఠతి నేఙ్గతే
॥ 14.23 ॥
udāsīnavadāsīno guṇairyo na vicālyate
guṇā vartanta ityeva yo'vatiṣṭhati neṅgate
అనువాదం
"— ఉదాసీనుడిలా ఉంటూ గుణాల వల్ల చలించనివాడు; 'గుణాలే (తమ) పని చేస్తున్నాయి' — అని తెలుసుకొని స్థిరంగా ఉండేవాడు, కదలనివాడు —"
భావార్థం
శంకరాచార్యులు. yathā udāsīnaḥ na kasyacit pakṣaṃ bhajate — నిష్పక్షపాతి ఎవరి పక్షమూ వహించనట్లు; vivekadarśanāvasthātaḥ చలించడు.
ఆచార్య రామానుజులు. guṇavyatiriktātmāvalokanatṛptyā anyatra udāsīnavad āsīnaḥ — గుణాల కంటే వేరైన ఆత్మ దర్శనంతో తృప్తి చెందడం వల్ల మిగతావాటిలో ఉదాసీనుడిలా; guṇāḥ sveṣu kāryeṣu prakāśādiṣu vartante iti anusaṃdhāya yaḥ tūṣṇīm avatiṣṭhate — "గుణాలు తమ పనిలో ఉన్నాయి" అని గుర్తుంచుకొని నిశ్శబ్దంగా నిలిచేవాడు.
మధుసూదన సరస్వతి. "ఉదాసీనుడు" కు అందమైన ఉపమానం: yathodāsīno dvayor vivadamānayoḥ kasyacit pakṣam abhajamāno na rajyati na vā dveṣṭi — ఇద్దరు వాదించుకునేవారి మధ్య తటస్థుడైనవాడు — ఒకరి పక్షమూ వహించడు, మరొకరిని ద్వేషించడు — అలాగే ఆత్మజ్ఞాని svasvarūpa evāsīnaḥ — తన స్వరూపంలోనే కూర్చొని ఉంటాడు.
శ్రీధర స్వామి. 14.23–14.25 ను parasaṃvedyaṃ lakṣaṇam — ఇతరులకు కనిపించే లక్షణాలు (ఆచరణ) గా భావిస్తారు; 14.22 svasaṃvedya (తనకు తాను అనుభవించేది).
AI-assisted draft translation — under review.