श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 ఫ్లిప్‌బుక్‌లో చదవండి

భగవద్గీత · Purushottama Yogaఅధ్యాయం 15, శ్లోకం 1 (15.1)

మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్

శ్రీభగవానువాచ

ఊర్ధ్వమూలమధఃశాఖమశ్వత్థం ప్రాహురవ్యయమ్
ఛన్దాంసి యస్య పర్ణాని యస్తం వేద స వేదవిత్
॥ 15.1 ॥

ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam
chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit

అనువాదం

శ్రీ భగవానుడు ఇలా అన్నాడు: "ఏ అశ్వత్థం (రావి చెట్టు) వేరు పైన ఉండి, కొమ్మలు కిందికి ఉంటాయో, దానిని అవ్యయమని అంటారు; వేదాలు దాని ఆకులు — దానిని తెలిసినవాడే వేదాన్ని తెలిసినవాడు."

భావార్థం

శంకరాచార్యులు. ūrdhvamūlaṃ kālataḥ sūkṣmatvāt kāraṇatvāt nityatvāt mahattvāc ca ūrdhvam ucyate brahma avyaktaṃ māyāśaktimat, tat mūlam asya — వేరు "పైన": కాలంలో సూక్ష్మం, కారణం, నిత్యం, మహత్తు — మాయా-శక్తితో కూడిన అవ్యక్త బ్రహ్మం; ప్రమాణం కఠోపనిషత్తు; "అశ్వత్థం" — na śvo'pi sthātā (రేపటి వరకు కూడా నిలవనిది) అనేది సాంప్రదాయిక వ్యుత్పత్తి.

ఆచార్య రామానుజులు. yaṃ saṃsārākhyam aśvattham ūrdhvamūlam adhaḥśākham avyayaṃ prāhuḥ śrutayaḥ — దేనిని శ్రుతులు సంసార-రూపమైన అశ్వత్థం అని అంటాయో; saptalokopari niviṣṭacaturmukhādi… — వేరు = ఏడు లోకాలకు పైన ఉన్న చతుర్ముఖ బ్రహ్మ.

శ్రీధర స్వామి. అధ్యాయ ఉద్దేశ్యం ఒకే శ్లోకంలో: vairāgyeṇa vinā jñānaṃ na ca bhaktir ataḥ sphuṭam, vairāgyopaskṛtaṃ jñānam īśaḥ pañcadaśe 'diśat — వైరాగ్యం లేకుండా జ్ఞానమూ లేదు, భక్తీ లేదు; అందుకే పదిహేనవ అధ్యాయంలో భగవానుడు వైరాగ్యంతో కూడిన జ్ఞానాన్ని ఇచ్చాడు. వారి దృష్టిలో "పై వేరు" = uttamaḥ kṣarākṣarābhyām utkṛṣṭaḥ puruṣottamo mūlaṃ — పురుషోత్తముడే వేరు.

మధుసూదన సరస్వతి. ఈ అధ్యాయాన్ని 14.27 (brahmaṇo hi pratiṣṭhāham) కు vṛttisthānīya — వ్యాఖ్యగా భావిస్తారు: అది సూత్రం, ఈ అధ్యాయం దాని వృత్తి.

మధ్వాచార్యులు. "అశ్వత్థం" వ్యుత్పత్తి: śvo 'py ekaprakāreṇa na tiṣṭhatīty aśvatthaḥ — రేపటి వరకు కూడా ఒకే రూపంలో నిలవనిది; అయినా na pravāhavyayaḥ — ప్రవాహానికి నాశనం లేదు. వేదాలు ఆకులు ఎందుకు: na hi kadācid apy ajāte parṇe phalotpattiḥ — ఆకులు లేకుండా పండు రాదు.

AI-assisted draft translation — under review.

📖 ఫ్లిప్‌బుక్‌లో చదవండి ✉ సవరణ సూచించండి