భగవద్గీత · Sankhya Yogaఅధ్యాయం 2, శ్లోకం 16 (2.16)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
నాసతో విద్యతే భావో నాభావో విద్యతే సతః
ఉభయోరపి దృష్టోఽన్తస్త్వనయోస్తత్త్వదర్శిభిః
॥ 2.16 ॥
nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ
ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥ
అనువాదం
"అసత్తుకు (శాశ్వతమైన) ఉనికి లేదు, సత్తుకు అభావం లేదు. తత్త్వాన్ని దర్శించినవారు ఈ రెండింటి గురించి ఇదే అంతిమ నిర్ణయాన్ని చూశారు."
భావార్థం
గీతలోని అత్యంత లోతైన శ్లోకాలలో ఒకటి. రెండు వాక్యాలు — మొత్తం దర్శనం:
- Nāsato vidyate bhāvaḥ — అసత్తైనదానికి నిజమైన ఉనికి లేదు.
- Nābhāvo vidyate sataḥ — సత్తైనదానికి ఎన్నడూ అభావం లేదు.
అర్జునుడి సందర్భంలో: నువ్వు దేని కోసం ఏడుస్తున్నావో (దేహం) — దానికి శాశ్వతమైన ఉనికి ఎన్నడూ లేదు; నిజంగా ఉన్నది (ఆత్మ) — దానికి నాశనం అసలు సాధ్యం కాదు. ఏ విధంగా చూసినా శోకానికి కారణం మిగలదు.
"సత్", "అసత్" — అంటే ఏమిటి? సంప్రదాయాల మధ్య అతి పెద్ద తేడా ఇక్కడే ఉంది. కానీ సారాంశంలో: మారేది, పుడుతూ నశిస్తూ ఉండేది — అది అసత్తు కోవలోకి; ఎన్నడూ మారనిది — అది సత్తు.
"Tattva-darśibhiḥ" — తత్త్వాన్ని దర్శించినవారు. ఈ జ్ఞానం తర్కం కంటే ఎక్కువగా దర్శనానికి (ప్రత్యక్ష అనుభవానికి) సంబంధించిన విషయంగా చెప్పబడింది. ఇది 4.34 లో మళ్ళీ వస్తుంది — "తత్త్వదర్శులైన జ్ఞానులు నీకు జ్ఞానాన్ని ఉపదేశిస్తారు".
AI-assisted draft translation — under review.