భగవద్గీత · Sankhya Yogaఅధ్యాయం 2, శ్లోకం 24 (2.24)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
అచ్ఛేద్యోఽయమదాహ్యోఽయమక్లేద్యోఽశోష్య ఏవ చ
నిత్యః సర్వగతః స్థాణురచలోఽయం సనాతనః
॥ 2.24 ॥
acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ
అనువాదం
"ఇది (ఆత్మ) ఛేదించబడదు, కాల్చబడదు, తడిపి కరిగించబడదు, ఎండబెట్టబడదు కూడా. ఇది నిత్యమైనది, సర్వవ్యాపకమైనది, స్థిరమైనది, అచలమైనది, సనాతనమైనది."
భావార్థం
పునరావృత్తి ఎందుకు? శంకరాచార్యులు ఒక ప్రశ్న లేవదీస్తారు: 2.20 లో ఆత్మ నిత్యత్వం, అవిక్రియత్వం ఇప్పటికే చెప్పబడ్డాయి — మరి ఈ శ్లోకాలు పునరుక్తి ఎందుకు కావు? వారి సమాధానం: ఆత్మ ఎంత దుర్బోధమైనదంటే (కష్టమైనదంటే) భగవంతుడు దాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ వేర్వేరు మాటలలో చెబుతాడు, ఏదో విధంగా ఆ అవ్యక్త తత్త్వం వినేవాడి బుద్ధిలో నాటుకోవాలని.
విశేషణాల క్రమం — శంకరాచార్యులు: ఒకదానికొకటి నాశన కారణాలైన (ఆయుధం, అగ్ని మొదలైనవి) దీన్ని నాశనం చేయలేవు — కాబట్టి nitya; నిత్యం కాబట్టి sarvagata; సర్వగతం కాబట్టి sthāṇu (స్తంభంలా స్థిరమైనది); స్థిరం కాబట్టి acala; అందువల్ల sanātana — ఏ కారణం వల్లనూ కొత్తగా తయారైనది కాదు, చిరంతనమైనది.
ఒక బోధకుడి శైలి. కష్టమైన విషయాన్ని వేర్వేరు విధాలుగా మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పడం మంచి బోధకుడి లక్షణం — ఒక్కసారికే ఏ లోతైన విషయమూ మనస్సులో నాటుకోదు.
AI-assisted draft translation — under review.