భగవద్గీత · Sankhya Yogaఅధ్యాయం 2, శ్లోకం 44 (2.44)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
భోగైశ్వర్యప్రసక్తానాం తయాఽపహృతచేతసామ్
వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిః సమాధౌ న విధీయతే
॥ 2.44 ॥
bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayā'pahṛtacetasām
vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate
అనువాదం
"…భోగైశ్వర్యాలలో ఆసక్తులై, ఆ మాటలు వివేకాన్ని హరించినవారు — అలాంటివారి మనస్సులో నిశ్చితమైన బుద్ధి స్థిరంగా నిలవదు."
భావార్థం
"Apahṛta-cetasām" — చిత్తం హరించబడినవారు. పువ్వుల వంటి ఆకర్షణీయమైన మాటలు వీరి వివేకాన్ని "దొంగిలించాయి" (శంకరులు: ācchādita-viveka-prajñānām — ఎవరి వివేక బుద్ధి కప్పబడిపోయిందో). భోగైశ్వర్యాల మెరుపు బుద్ధిని తన వైపు లాక్కుంటుంది.
ఏకనిష్ఠ బుద్ధి నిలవదు. శంకరాచార్యులు: అలాంటివారి మనస్సులో సాంఖ్యం గానీ యోగం గానీ — ఏ విషయంలోనూ నిశ్చితమైన బుద్ధి ఏర్పడదు. రామానుజులు: వారి మనస్సులో ఆత్మ యాథార్థ్య జ్ఞానంపై ఆధారపడిన, మోక్ష సాధనరూపమైన కర్మకు సంబంధించిన బుద్ధి ఎన్నటికీ పుట్టదు — కాబట్టి ముముక్షువు కామ్య కర్మలలో సంగం (ఆసక్తి) పెట్టుకోకూడదు.
అర్జునుడికి సందేశం. మొదటి అధ్యాయంలోని అర్జునుడి తర్కాలు కూడా (నరకం, పితరుల పతనం, స్వర్గం) చాలాసార్లు ఈ "ఫలవాణి" చుట్టూనే ఉన్నాయి. కృష్ణుడు అతనికి సంకేతం ఇస్తాడు — బుద్ధిని ఫలాల మెరుపు నుంచి విడిపించు.
AI-assisted draft translation — under review.