భగవద్గీత · Sankhya Yogaఅధ్యాయం 2, శ్లోకం 55 (2.55)

రెండు విషయాలు — విడిచిపెట్టడం, తృప్తిగా ఉండటం. ఈ శ్లోకంలో రెండు భాగాలు ఉన్నాయి: (1) మనస్సులోని అన్ని కోరికలను వేళ్ళతో సహా విడిచిపెట్టడం, (2) ఆత్మలో, ఆత్మతో తృప్తిగా ఉండటం.

ఒక ప్రశ్న, దానికి సమాధానం (శంకరాచార్యులు). శంకరాచార్యులు ఒక శంకను లేవదీస్తారు: కోరికలన్నీ విడిచిపెట్టేస్తే, తృప్తికి కారణమే మిగలదు — అలాంటివాడు పిచ్చివాడిలా ప్రవర్తించడా? సమాధానం: ātmany eva ātmanā tuṣṭaḥ — అతను బాహ్య లాభాలతో నిమిత్తం లేకుండా, పరమార్థ దర్శనమనే "అమృత రసంతో" తృప్తుడై ఉంటాడు; అతనికి మరేదీ alam (చాలు అనిపించేది) కాదు. తృప్తికి మూలం బయటి నుంచి లోపలికి వచ్చింది.

రామానుజులు — జ్ఞాననిష్ఠ శిఖరం. ఆచార్య రామానుజులు: ఆత్మనే ఆధారంగా చేసుకొని, మనస్సు ఆత్మలోనే తృప్తిగా ఉంది; ఆ తృప్తి వల్లనే మిగిలిన కోరికలన్నీ వదిలిపోతాయి. వారు అంటారు: jñāna-niṣṭhā-kāṣṭhā iyam — ఇది జ్ఞాననిష్ఠ యొక్క చరమ సీమ. తర్వాతి మూడు శ్లోకాలు (2.56–2.58) దీనికంటే ఒక్కో మెట్టు కింది అవస్థలను చెబుతాయి.

గమనించండి — క్రమం తలకిందులుగా ఉంది: మొదట తృప్తి, ఆ తర్వాత త్యాగం దానంతట అదే. త్యాగం బలవంతంగా కాదు; ఒక గొప్ప ఆనందం దొరకడం వల్ల చిన్న ఆకర్షణలు వదిలిపోతాయి.