భగవద్గీత · Karma Yogaఅధ్యాయం 3, శ్లోకం 7 (3.7)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
యస్త్విన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యాఽఽరభతేఽర్జున
కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే
॥ 3.7 ॥
yastvindriyāṇi manasā niyamyā''rabhate'rjuna
karmendriyaiḥ karmayogamasaktaḥ sa viśiṣyate
అనువాదం
"కానీ ఓ అర్జునా, మనసుతో ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, ఆసక్తి లేనివాడై, కర్మేంద్రియాలతో కర్మయోగాన్ని ఆరంభించేవాడు — అతడు శ్రేష్ఠుడు."
భావార్థం
తలక్రిందులైన క్రమం. మిథ్యాచారి: కర్మేంద్రియాలు మూసి ఉంటాయి, మనసు తెరిచి ఉంటుంది. కర్మయోగి: మనసు నియంత్రణలో ఉంటుంది, కర్మేంద్రియాలు పనిలో ఉంటాయి. అంటే కర్మ సాగుతుంది, కానీ ఆసక్తి ఉండదు.
"Viśiṣyate" — ఎవరి కంటే శ్రేష్ఠుడు? ఇక్కడ రెండు పఠనాలు చాలా ముఖ్యమైనవి:
- శంకరాచార్యులు: viśiṣyate itarasmāt mithyācārāt — ఇతరుడైన మిథ్యాచారి కంటే శ్రేష్ఠుడు. శంకరుల ప్రకారం ఇది కర్మకు అధికారి అయిన ajña (అజ్ఞాని) గురించిన మాట, అతడు phalābhisandhi-varjitaḥ — ఫలేచ్ఛను విడిచి కర్మ చేస్తాడు.
- ఆచార్య రామానుజులు: asambhāvyamāna-pramādatvena jñāna-niṣṭhād api puruṣād viśiṣyate — ఇందులో పొరపాటు (ప్రమాదం) జరిగే అవకాశం లేదు కాబట్టి, ఇతడు జ్ఞాననిష్ఠుడైన వ్యక్తి కంటే కూడా శ్రేష్ఠుడు. రామానుజుల ప్రకారం ఇంద్రియాలు ముందు నుంచే కర్మకు అలవాటుపడి ఉన్నాయి; వాటిని శాస్త్రీయ కర్మలో నియోగించడం సులభం, అయితే వాటిని పూర్తిగా ఆపి జ్ఞాననిష్ఠలో నిలవడం కష్టమైనది, పొరపాట్లతో నిండినది.
AI-assisted draft translation — under review.