భగవద్గీత · Akshara Brahma Yogaఅధ్యాయం 8, శ్లోకం 11 (8.11)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
యదక్షరం వేదవిదో వదన్తి
విశన్తి యద్ యతయో వీతరాగాః
యదిచ్ఛన్తో బ్రహ్మచర్యం చరన్తి
తత్ తే పదం సఙ్గ్రహేణ ప్రవక్ష్యే
॥ 8.11 ॥
yadakṣaraṃ vedavido vadanti
viśanti yad yatayo vītarāgāḥ
yadicchanto brahmacaryaṃ caranti
tat te padaṃ saṅgraheṇa pravakṣye
అనువాదం
"వేదవేత్తలు దేనిని 'అక్షరం' అంటారో, రాగరహితులైన యతులు దేనిలో ప్రవేశిస్తారో, దేనిని కోరి (సాధకులు) బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తారో — ఆ పదాన్ని నేను నీకు సంక్షేపంగా చెబుతాను."
భావార్థం
శంకరాచార్యులు — ఓంకార ఉపాసన మంద, మధ్యమ బుద్ధుల కోసం. Yat akṣaraṃ … avināśi veda-vidaḥ … vadanti — ప్రమాణం బృహదారణ్యకం 3.8.8 (etad akṣaraṃ gārgi brāhmaṇā abhivadanti … asthūlam anaṇu); yatayaḥ … saṃnyāsinaḥ vītarāgāḥ; brahmacaryaṃ gurau caranti — గురువు దగ్గర బ్రహ్మచర్యం. తర్వాత సుదీర్ఘ సందర్భం — ప్రశ్న ఉపనిషత్తు 5, కఠోపనిషత్తు 1.2.14–15 — నిష్కర్ష: parasya brahmaṇo vācaka-rūpeṇa pratimāvat pratīka-rūpeṇa vā … manda-madhyama-buddhīnāṃ vivakṣitasya oṃkārasya upāsanaṃ kālāntare mukti-phalam — ఓంకారం, పరబ్రహ్మానికి వాచకంగా గానీ ప్రతిమ వంటి ప్రతీకగా గానీ, మంద, మధ్యమ బుద్ధి గలవారికి ఉపాసన, దాని ఫలం కాలాంతరంలో ముక్తి.
ఆచార్య రామానుజులు. Yad akṣaram asthūlatvādi-guṇakaṃ veda-vido vadanti — అస్థూలత్వం మొదలైన గుణాలు గల అక్షరం అని దేనిని అంటారో; padyate gamyate anena iti padaṃ, tad nikhila-vedānta-vedyaṃ mat-svarūpam akṣaraṃ yathā upāsyaṃ tathā saṃkṣepeṇa pravakṣyāmi — "పదం" అంటే దేని ద్వారా చేరుకుంటారో అది; సమస్త వేదాంతం ద్వారా తెలుసుకోదగిన నా అక్షర స్వరూపం ఎలా ఉపాస్యమో, సంక్షేపంగా చెబుతాను.
AI-assisted draft translation — under review.