భగవద్గీత · Akshara Brahma Yogaఅధ్యాయం 8, శ్లోకం 22 (8.22)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
పురుషః స పరః పార్థ భక్త్యా లభ్యస్త్వనన్యయా
యస్యాన్తఃస్థాని భూతాని యేన సర్వమిదం తతమ్
॥ 8.22 ॥
puruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyastvananyayā
yasyāntaḥsthāni bhūtāni yena sarvamidaṃ tatam
అనువాదం
"పార్థా, ఆ పరమ పురుషుడు — ఎవరి లోపల సర్వ ప్రాణులూ ఉన్నాయో, ఎవరిచే ఈ జగత్తంతా వ్యాపించబడి ఉందో — అనన్య భక్తితోనే లభిస్తాడు."
భావార్థం
శంకరాచార్యులు — జ్ఞానరూప భక్తి. Puruṣaḥ puri śayanāt pūrṇatvād vā — "పురుషుడు" అంటే (శరీరం అనే) పురంలో శయనించేవాడు, లేదా పూర్ణుడు; bhaktyā labhyas tu jñāna-lakṣaṇayā ananyayā ātma-viṣayayā — జ్ఞానలక్షణమైన, అనన్యమైన, ఆత్మవిషయకమైన భక్తితో; yena … sarvaṃ idaṃ jagat tataṃ vyāptam ākāśeneva ghaṭādi — ఆకాశం కుండ మొదలైనవాటిలో వ్యాపించినట్లు.
ఆచార్య రామానుజులు — జ్ఞాని లక్ష్యం వేరు. 7.7, 7.13 లోని పరమపురుషుడు — yasyāntaḥ-sthāni sarvāṇi bhūtāni yena ca pareṇa puruṣeṇa sarvam idaṃ tataṃ sa para-puruṣaḥ … ananyayā bhaktyā labhyaḥ — ఆ పరపురుషుడు అనన్య భక్తితో లభ్యుడు (8.14 ananya-cetāḥ satatam). ముందు: ātma-yāthātmya-vidaḥ parama-puruṣa-niṣṭhasya ca sādhāraṇīm arcir-ādikāṃ gatim āha — ఆత్మజ్ఞాని (కైవల్యార్థి), పరమపురుష నిష్ఠుడు (జ్ఞాని) ఇద్దరికీ సామాన్యమైన అర్చిరాది మార్గం (8.23–8.26) — ప్రమాణం ఛాందోగ్యం 5.10.1, 4.15.5.
భేదం: "భక్తి" — శంకరులు: జ్ఞానలక్షణ భక్తి; రామానుజులు: ప్రేమరూపమైన అనన్య భక్తి, దీని లక్ష్యం కైవల్యం కంటే వేరైన పరమపురుషుడు.
AI-assisted draft translation — under review.