భగవద్గీత · Akshara Brahma Yogaఅధ్యాయం 8, శ్లోకం 23 (8.23)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
యత్ర కాలే త్వనావృత్తిమావృత్తిం చైవ యోగినః
ప్రయాతా యాన్తి తం కాలం వక్ష్యామి భరతర్షభ
॥ 8.23 ॥
yatra kāle tvanāvṛttimāvṛttiṃ caiva yoginaḥ
prayātā yānti taṃ kālaṃ vakṣyāmi bharatarṣabha
అనువాదం
"భరతశ్రేష్ఠా, ఏ 'కాలం' (మార్గం) లో శరీరం విడిచిన యోగులు తిరిగి రాని స్థితిని, ఏ దానిలో తిరిగి వచ్చే స్థితిని పొందుతారో — ఆ 'కాలాన్ని' నేను చెబుతాను."
భావార్థం
శంకరాచార్యులు. yoginaḥ iti yoginaḥ karmiṇaś ca ucyante, karmiṇas tu guṇataḥ — karma-yogena yoginām (gītā 3.3) iti viśeṣaṇāt — "యోగులు" అనే దానిలో యోగులూ కర్ములూ ఇద్దరూ, కర్ములు గౌణార్థంలో (3.3 ఆధారంగా); yatra kāle prayātāḥ mṛtāḥ … anāvṛttiṃ yānti … āvṛttiṃ yānti.
ఆచార్య రామానుజులు — "కాలం" = మార్గం. Atra kāla-śabdo mārgasya ahaḥ-prabhṛti-saṃvatsarānta-kālābhimāni-devatā-bhūyastayā mārgopalakṣaṇārthaḥ — ఇక్కడ "కాలం" అనే పదం మార్గాన్ని సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే ఆ మార్గంలో పగలు నుండి సంవత్సరం వరకు కాలాభిమాని దేవతలు ఎక్కువగా ఉన్నారు; yasmin mārge prayātā yogino anāvṛttiṃ puṇya-karmāṇaḥ ca āvṛttiṃ yānti taṃ mārgaṃ vakṣyāmi.
AI-assisted draft translation — under review.