श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 ফ্লিপবুকে পড়ুন

ভগবদ্গীতা · Vibhuti Yogaঅধ্যায় 10, শ্লোক 4 (10.4)

মূল সংস্কৃত · শ্রীভগবান্

বুদ্ধির্জ্ঞানমসম্মোহঃ ক্ষমা সত্যং দমঃ শমঃ
সুখং দুঃখং ভবোঽভাবো ভয়ং চাভয়মেব চ
॥ 10.4 ॥

buddhirjñānamasammohaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ
sukhaṃ duḥkhaṃ bhavo'bhāvo bhayaṃ cābhayameva ca

অনুবাদ

"বুদ্ধি, জ্ঞান, মোহহীনতা, ক্ষমা, সত্য, ইন্দ্রিয়সংযম, মনের শান্তি, সুখ, দুঃখ, উৎপত্তি ও বিনাশ, ভয় ও অভয়ও —" (বাক্যটি 10.5-এ সম্পূর্ণ হয়)

ভাবার্থ

শঙ্করাচার্য (ছোট ছোট সংজ্ঞা): buddhiḥ antaḥkaraṇasya sūkṣmādyarthāvabodhanasāmarthyam; asaṃmohaḥ pratyutpanneṣu boddhavyeṣu vivekapūrvikā pravṛttiḥ — সামনে আসা বিষয়ে বিবেকের সঙ্গে কাজ; kṣamā ākruṣṭasya tāḍitasya vā avikṛtacittatā — গালি বা মার খেয়েও মন বিকৃত না হওয়া; satyaṃ yathādṛṣṭasya yathāśrutasya ca ātmānubhavasya parabuddhisaṃkrāntaye tathaiva uccāryamāṇā vāk; damaḥ bāhyendriyopaśamaḥ; śamaḥ antaḥkaraṇasya upaśamaḥ.

আচার্য রামানুজ (ভাব = মনের বৃত্তি): asaṃmohaḥ — ঝিনুকে রুপোর ভ্রম দূর হওয়া; satyaṃ yathādṛṣṭaviṣayaṃ bhūtahitarūpaṃ vacanam — যেমন দেখা, এবং যা প্রাণীদের হিতকর; bhavo bhavanam anukūlānubhavahetukaṃ manaso bhavanam — অনুকূল অনুভবে মনের প্রফুল্ল হওয়া; abhāvaḥ … manasaḥ avasādaḥ — মনের নিভে যাওয়া; bhayam āgāmino duḥkhasya hetudarśanajaṃ duḥkham — আগামী দুঃখের কারণ দেখে যে দুঃখ।

AI-assisted draft translation — under review.

📖 ফ্লিপবুকে পড়ুন ✉ সংশোধনের পরামর্শ দিন