ભગવદ્ ગીતા · Sankhya Yogaઅધ્યાય 2, શ્લોક 1 (2.1)

ત્રણ શબ્દો, એક ચિત્ર. સંજય અર્જુનની સ્થિતિ ત્રણ વિશેષણોમાં કહે છે: kṛpayāviṣṭam (કરુણાથી ઘેરાયેલા), aśru-pūrṇākulekṣaṇam (આંસુથી ભરેલી વ્યાકુળ આંખો), viṣīdantam (ડૂબતા). પહેલો શબ્દ 1.28ને દોહરાવે છે — એ જ "કૃપયા આવિષ્ટ". બીજો નવો છે — પહેલી વાર આંસુઓનું સ્પષ્ટ વર્ણન. શ્રીધર: aśrubhiḥ pūrṇe ākule īkṣaṇe yasya tam — જેની બંને આંખો આંસુથી ભરેલી અને વ્યાકુળ છે.

મહાન યોદ્ધાનાં આંસુ. ગીતા પોતાના નાયકની નબળાઈ છુપાવતી નથી. અર્જુન રડી રહ્યા છે — અને સંજય આ વાત સીધી કહે છે. આ બતાવે છે કે ગીતાનો ઉપદેશ કોઈ "આદર્શ, મજબૂત" વ્યક્તિ માટે નહીં, એક તૂટેલા માણસ માટે છે.

"Madhusūdana" — આ સંબોધનની પસંદગી. સંજય અહીં કૃષ્ણને "મધુસૂદન" — મધુ નામના અસુરને મારનાર — કહે છે. ઘણા શિક્ષકો આમાં એક સંકેત જુએ છે: જે બહારના અસુરને મારે છે, તે હવે અર્જુનની અંદરના "અસુર" — શોક અને મોહ — ને દૂર કરશે. આ પ્રતીકાત્મક અર્થઘટન છે, શ્લોકનો શાબ્દિક અર્થ નહીં.

કૃષ્ણનો વળાંક. પહેલા અધ્યાયમાં કૃષ્ણનું એક જ વાક્ય હતું (1.25). હવે તેઓ "આ વાત કહે છે" — અને અહીંથી જ ગીતાનો ઉપદેશ શરૂ થાય છે.