श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Arjuna Vishada YogaAdhyaay 1, Shloka 23 (1.23)

Mool Sanskrit · अर्जुनः

योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः
॥ 1.23 ॥

yotsyamānānavekṣe'haṃ ya ete'tra samāgatāḥ
dhārtarāṣṭrasya durbuddheryuddhe priyacikīrṣavaḥ

Anuvaad

"Main un logon ko dekhna chahta hoon jo yahaan ladne ke liye ikatthe hue hain — jo yuddh mein durbuddhi Duryodhana ka bhala karna chahte hain."

Bhaavaarth

"Durbuddheḥ" — khoti buddhi wala. Arjuna Duryodhana ko seedhe "durbuddhi" kehte hain. Yeh Arjuna ka Duryodhana ke prati aakalan hai — use buddhi ki kharaabi ka dosh dete hain. Yahaan Arjuna abhi bhi yoddha ki manosthiti mein hain: dushman ki galti spasht hai, apne kaaran par vishvaas hai.

"Priya-cikīrṣavaḥ" — bhala karne ke ichchhuk. Madhusudana Sarasvati yahaan ek tez antar dikhate hain: ye log Duryodhana ka "priya" (jo use achchha lage) yuddh mein karna chahte hain — uski durbuddhi door karne mein nahin. Yaani sachcha hitaishi woh hota jo Duryodhana ki galat buddhi ko sudhaarta; ye log uski ichchha poori karne ke liye lad rahe hain. Isliye — Madhusudana ke anusaar — Arjuna ka unhe yoddha ke roop mein dekhna uchit hai.

Madhusudana ka sandarbh-prashn. Madhusudana ek shanka uthaate hain: "ye sab bandhu hain, shaayad aapas mein sandhi kara denge, phir yuddh kyon?" Uttar: Arjuna dekh rahe hain ki ye yuddh ke liye aaye hain, sandhi ke liye nahin.

Vidambana ki taiyaari. Arjuna jin "logon" ko dekhna chahte hain — unhe woh abhi tak ek samooh ki tarah soch rahe hain: "Duryodhana ke samarthak". Kuch hi kshanon mein yeh samooh chehron mein badal jaayega — pitamah, guru, bhai. Yahi Gita ka mod hai.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein