श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा

भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 23 (1.23)

मूळ संस्कृत · अर्जुनः

योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः
॥ 1.23 ॥

yotsyamānānavekṣe'haṃ ya ete'tra samāgatāḥ
dhārtarāṣṭrasya durbuddheryuddhe priyacikīrṣavaḥ

अनुवाद

"मला त्या लोकांना पाहायचे आहे जे इथे लढण्यासाठी एकत्र जमले आहेत — जे युद्धात दुर्बुद्धी दुर्योधनाचे भले करू इच्छितात."

भावार्थ

"Durbuddheḥ" — खोट्या बुद्धीचा. अर्जुन दुर्योधनाला थेट "दुर्बुद्धी" म्हणतो. हे अर्जुनाचे दुर्योधनाबद्दलचे मूल्यमापन आहे — तो त्याला बुद्धीच्या बिघाडाचा दोष देतो. इथे अर्जुन अजूनही योद्ध्याच्या मनःस्थितीत आहे: शत्रूची चूक स्पष्ट आहे, आपल्या कारणावर विश्वास आहे.

"Priya-cikīrṣavaḥ" — भले करण्यास इच्छुक. मधुसूदन सरस्वती इथे एक धारदार फरक दाखवतात: हे लोक दुर्योधनाचे "प्रिय" (त्याला जे आवडेल ते) युद्धात करू इच्छितात — त्याची दुर्बुद्धी दूर करण्यात नव्हे. म्हणजे खरा हितचिंतक तो असता जो दुर्योधनाची चुकीची बुद्धी सुधारतो; हे लोक त्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी लढत आहेत. म्हणून — मधुसूदनांच्या मते — अर्जुनाने त्यांना योद्धे म्हणून पाहणे योग्य आहे.

मधुसूदनांचा संदर्भ-प्रश्न. मधुसूदन एक शंका उपस्थित करतात: "हे सर्व बांधव आहेत, कदाचित आपापसात संधी घडवून आणतील, मग युद्ध का?" उत्तर: अर्जुन पाहत आहे की हे युद्धासाठी आले आहेत, संधीसाठी नव्हे.

विडंबनेची तयारी. अर्जुन ज्या "लोकांना" पाहू इच्छितो — त्यांचा तो अजून एका समूहाप्रमाणे विचार करत आहे: "दुर्योधनाचे समर्थक". काही क्षणांतच हा समूह चेहऱ्यांमध्ये बदलेल — पितामह, गुरू, भाऊ. हेच गीतेचे वळण आहे.

AI-assisted draft translation — under review.

📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा ✉ सुधारणा सुचवा