Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 14 (2.14)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत
॥ 2.14 ॥
mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ
āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata
Anuvaad
"He Kunti-putra! Indriyon ka vishayon se sampark hi sardi-garmi aur sukh-dukh deta hai. Ye aate-jaate rehte hain, asthaayi hain. He Bharata! Inhe sahan karo."
Bhaavaarth
Sukh-dukh ka srot. Krishna ek saral vishleshan dete hain: sardi-garmi, sukh-dukh — yeh sab indriyon aur vishayon ke sampark se paida hote hain. Aatma inka srot nahin.
Do gun: "āgamāpāyinaḥ" aur "anityāḥ". Ye anubhav aate hain aur jaate hain — aur isliye asthaayi hain. Shankaracharya ek sookshm baat kehte hain: sardi-garmi ko alag se kyon kaha? Kyunki sardi kabhi sukh deti hai, kabhi dukh — unka svaroop aniyat hai; jabki sukh aur dukh ka svaroop niyat hai.
"Titikṣasva" — sahan karo. Shankaracharya: teṣu harṣaṃ viṣādaṃ vā mā kārṣīḥ — "unme harsh ya vishaad mat karo." Ramanuja: dhairya se, jab tak yuddh aadi shaastreeya karm samaapt na ho, sahan karo — yaani sahansheelta kartavya-paalan ke liye.
Arjuna ke sandarbh mein. Yuddh mein shastron ki chot, apno ki mrityu ka dukh — ye sab "aane-jaane wale" anubhav hain. Krishna inhe nakaarte nahin — kehte hain "sahan karo".