Bhagavad Gita · Karma YogaAdhyaay 3, Shloka 2 (3.2)
Mool Sanskrit · अर्जुनः
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे
तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम्
॥ 3.2 ॥
vyāmiśreṇeva vākyena buddhiṃ mohayasīva me
tadekaṃ vada niścitya yena śreyo'hamāpnuyām
Anuvaad
"Aap maano mile-jule (uljhe hue) vachanon se meri buddhi ko moh mein daal rahe hain. Isliye nishchit karke mujhe woh ek baat bataaiye jisse main kalyaan paa sakun."
Bhaavaarth
Shankaracharya — "iva" ka mahatva. yadyapi vivikta-abhidhāyī bhagavān, tathāpi mama manda-buddheḥ vyāmiśram iva bhagavad-vākyaṃ pratibhāti — Bhagavan to alag-alag, spasht baat kehte hain; phir bhi mujh mand-buddhi ko unka vachan mishrit-sa lagta hai. Aap to meri buddhi ka moh mitaane aaye hain — phir moh mein daal kaise sakte hain? Isliye "iva" — maano.
Shankara ka tark (samuccaya ke virodh mein, jaari). Shankaracharya kehte hain: Arjuna "dono mein se ek" maangte hain — gyaan ya karm. Agar Krishna ne pehle kaha hota ki dono saath-saath karne hain, to Arjuna "ek" kyon maangte? Yeh bhi samuccaya-paksh ke viruddh hai.
Aacharya Ramanuja — kya mishrit laga. Aatma-darshan ka saadhan gyaan-nishtha — jo sab indriyon ke vyaapaar ke rukne roop hai — aur uske ulte roop wala karm "saadhan" kaha jaaye, "wahi karo" kaha jaaye — yeh vaakya virodhi, mishrit lagta hai. Isliye ekam amiśra-rūpaṃ vākyaṃ vada — ek amishrit vaakya kahiye, jisse main kya karna hai yeh tay karke apna kalyaan paaun.