श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Jnana Karma Sannyasa YogaAdhyaay 4, Shloka 3 (4.3)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः
भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्
॥ 4.3 ॥

sa evāyaṃ mayā te'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ
bhakto'si me sakhā ceti rahasyaṃ hyetaduttamam

Anuvaad

"Wahi yeh puraatan yoga maine aaj tumhe kaha hai, kyonki tum mere bhakt aur sakha (mitra) ho; aur yeh uttam rahasya hai."

Bhaavaarth

Do yogyataayein — bhakti aur sakhya. Gyaan ka adhikaar Arjuna ki buddhi ya pad se nahin, unke prem aur mitrata se aata hai.

Shankaracharya: bhakto 'si me sakhā ca asi iti — kyonki tum bhakt ho aur mitra ho; rahasyaṃ hi yasmāt etat uttamaṃ yogaḥ jñānam — yeh uttam rahasya, yaani yoga — gyaan — hai. Shankara 4.3 ke ant mein kehte hain ki Arjuna ka agla prashn (4.4) codyam iva — aapatti jaisa — isliye hai taaki kisi ko yeh na lage ki Bhagavan ne virodhi baat kahi.

Aacharya Ramanuja: sa eva ayam askhalita-svarūpaḥ purātanaḥ yogaḥ — wahi, apne svaroop se na hila hua, puraatan yoga; sakhyena atimātra-bhaktyā ca mām eva prapannāya te — mitrata aur atyadhik bhakti se meri hi sharan aaye tumhe; saparikaraḥ savistaram uktaḥ — apne sab angon aur vistaar ke saath kaha gaya. Mad-anyena kena api jñātuṃ vaktuṃ vā na śakyam — mere siva koi ise jaan ya keh nahin sakta; vedāntoditam uttamaṃ rahasyaṃ jñānam — Vedant mein kaha uttam rahasya-gyaan.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein