भगवद्गीता · Karma Yogaअध्याय 3, श्लोक 28 (3.28)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
तत्त्ववित् तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः
गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते
॥ 3.28 ॥
tattvavit tu mahābāho guṇakarmavibhāgayoḥ
guṇā guṇeṣu vartanta iti matvā na sajjate
अनुवाद
"पण हे महाबाहो! गुण आणि कर्म यांच्या विभागाचे तत्त्व जाणणारा 'गुणच गुणांमध्ये वावरत आहेत' असे समजून आसक्त होत नाही."
भावार्थ
"Guṇā guṇeṣu vartante" — गुण गुणांमध्ये.
- शंकराचार्य: guṇāḥ karaṇātmakāḥ guṇeṣu viṣayātmakeṣu vartante na ātmā — इंद्रियांच्या रूपातील गुण, विषयांच्या रूपातील गुणांमध्ये वावरतात; आत्मा नाही. Guṇa-vibhāga आणि karma-vibhāga — दोन्हींचे तत्त्व जाणणारा.
- आचार्य रामानुज: guṇāḥ sattvādayaḥ sva-guṇeṣu sveṣu kāryeṣu vartante — सत्त्व आदी गुण आपापल्या कार्यांमध्ये वावरतात — असे मानून तो गुणकर्मांना "मी कर्ता" या भावाने चिकटत नाही.
डोळा पाहतो, कान ऐकतात. सोपे उदाहरण: डोळा रूप पाहतो, जीभ चव घेते — प्रकृतीचा एक भाग प्रकृतीच्या दुसऱ्या भागाला भेटत आहे. ज्ञानी ही "देवाण-घेवाण" पाहतो, पण तिच्यावरून आपली ओळख ठरवत नाही.
AI-assisted draft translation — under review.