भगवद्गीता · Karma Sannyasa Yogaअध्याय 5, श्लोक 24 (5.24)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथाऽन्तर्ज्योतिरेव यः
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति
॥ 5.24 ॥
yo'ntaḥsukho'ntarārāmastathā'ntarjyotireva yaḥ
sa yogī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūto'dhigacchati
अनुवाद
"जो आतच सुख मिळवतो, आतच रमतो, आणि ज्याचा प्रकाश आत आहे — तो योगी ब्रह्मरूप होऊन ब्रह्म-निर्वाणाला प्राप्त होतो."
भावार्थ
तीन "अंतर". सुख आत, क्रीडा (ārāma) आत, प्रकाश आत — बाहेरच्या तिन्ही अवलंबनांची (सुखासाठी विषय, मनोरंजनासाठी संगत, समजेसाठी बाहेरचा प्रकाश) पूर्तता आतूनच.
शंकराचार्य. Antaḥ ātmani sukhaṃ yasya — आत्म्यात सुख; antar eva ātmani ārāmaḥ āramaṇaṃ krīḍā yasya — आत्म्यातच क्रीडा; antar eva ātmany eva jyotiḥ prakāśo yasya — आत्माच प्रकाश. Brahma-nirvāṇaṃ brahmaṇi nirvṛtiṃ mokṣam iha jīvann eva brahma-bhūtaḥ san adhigacchati — ब्रह्मात निर्वृती, मोक्ष, जिवंतपणीच ब्रह्मरूप होऊन मिळवतो.
आचार्य रामानुज. Bāhya-viṣayānubhavaṃ sarvaṃ vihāya antaḥ-sukhaḥ ātmānubhavaika-sukhaḥ — बाहेरचे अनुभव सोडून केवळ आत्मानुभवाचे सुख; antar-ārāmaḥ … sva-guṇaiḥ ātmā eva sukha-vardhako yasya — आपल्या गुणांनी आत्माच ज्याचे सुख वाढवतो; antar-jyotiḥ ātmaika-jñānaḥ. तो brahma-bhūtaḥ योगी brahma-nirvāṇam ātmānubhava-sukhaṃ prāpnoti.
फरक: "ब्रह्म-निर्वाण" — शंकर: ब्रह्मात मोक्ष (जीवन्मुक्ती); रामानुज: आत्मानुभवाचे सुख. "Brahma-bhūta" — शंकर: ब्रह्मरूप; रामानुज: शुद्ध स्वरूपात स्थित आत्मा.
AI-assisted draft translation — under review.