ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Arjuna Vishada Yogaଅଧ୍ୟାୟ 1, ଶ୍ଳୋକ 6 (1.6)

ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଓ ଉତ୍ତମୌଜା: ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶର ଦୁଇ ବୀର। ମହାଭାରତର ଯୁଦ୍ଧ-ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥର ଚକର ରକ୍ଷକ (ଚକ୍ର-ରକ୍ଷକ) ରୂପେ କୁହାଯାଇଛି। ଶ୍ଳୋକ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ vikrānta (ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା, ପରାକ୍ରମୀ) ଓ vīryavān (ବଳ-ସମ୍ପନ୍ନ) ବିଶେଷଣ ଦିଏ।

ସୌଭଦ୍ର — ଅଭିମନ୍ୟୁ: ଅର୍ଜୁନ ଓ ସୁଭଦ୍ରା (କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ)ଙ୍କ ପୁଅ। ଯୁବକ, କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁଶଳ ଯୋଦ୍ଧା। ମହାଭାରତରେ ତାଙ୍କ ବୀରତ୍ୱ ଓ ଚକ୍ରବ୍ୟୂହରେ ତାଙ୍କ ବଳିଦାନର କାହାଣୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ — କିନ୍ତୁ ତାହା ଏହି ଶ୍ଳୋକ ପରେ, ଯୁଦ୍ଧର ତେରଦିନର ଘଟଣା। ଏହି ସମୟରେ ସେ ପାଣ୍ଡବ ସେନାର ଜଣେ ଉଦୀୟମାନ ମହାରଥୀ।

ଦ୍ରୌପଦେୟ — ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ: ଶ୍ରୀଧର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ — ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ ଆଦି।

"Sarva eva mahārathāḥ" — ସମସ୍ତେ ମହାରଥୀ। ମଧୁସୂଦନ ଏହି ବାକ୍ୟ ଉପରେ ଜୋର ଦିଅନ୍ତି: ଗଣାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ମହାରଥୀ — ଜଣେ ବି ସାଧାରଣ ରଥୀ ବା ଅର୍ଦ୍ଧରଥୀ ନୁହଁନ୍ତି। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର କଥାରେ ଏହି ତାଲିକା ଏକ ଚେତାବନୀ ପରି ଶେଷ ହୁଏ: "ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଦୁର୍ବଳ ନୁହଁନ୍ତି।"

ମା'ଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚୟ: ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା-ଗୋଷ୍ଠୀ ମା'ଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ — ସୌଭଦ୍ର ଓ ଦ୍ରୌପଦେୟ। ସଂସ୍କୃତରେ ଏହା ସାଧାରଣ ପ୍ରୟୋଗ (ଗୀତାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ "କୌନ୍ତେୟ" — କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅ — କୁହାଯାଏ)। ଏହା ଆମକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେ ଏହି କାହାଣୀରେ ମା'ମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ଗଭୀର — କୁନ୍ତୀ, ସୁଭଦ୍ରା, ଦ୍ରୌପଦୀ।