ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Kshetra Kshetrajna Vibhaga Yogaଅଧ୍ୟାୟ 13, ଶ୍ଳୋକ 22 (13.22)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍
ଉପଦ୍ରଷ୍ଟାଽନୁମନ୍ତା ଚ ଭର୍ତା ଭୋକ୍ତା ମହେଶ୍ବରଃ
ପରମାତ୍ମେତି ଚାପ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦେହେଽସ୍ମିନ୍ ପୁରୁଷଃ ପରଃ
॥ 13.22 ॥
upadraṣṭā'numantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ
paramātmeti cāpyukto dehe'smin puruṣaḥ paraḥ
ଅନୁବାଦ
"ଏହି ଦେହରେ ଯେଉଁ ପରମ ପୁରୁଷ — ତାଙ୍କୁ ଉପଦ୍ରଷ୍ଟା (ସାକ୍ଷୀ), ଅନୁମନ୍ତା, ଭର୍ତ୍ତା, ଭୋକ୍ତା, ମହେଶ୍ୱର ଓ ପରମାତ୍ମା କୁହାଯାଇଛି।"
ଭାବାର୍ଥ
ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ — ପରମାତ୍ମା। upadraṣṭā samīpasthaḥ san draṣṭā svayam avyāpṛtaḥ — ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ, ନିଜେ କାମରେ ଲାଗି ନ ଥିବା, ଦେଖୁଥିବା ଜଣ; ଉପମା: yathā ṛtvigyajamāneṣu yajñakarmavyāpṛteṣu taṭasthaḥ anyaḥ avyāpṛtaḥ yajñavidyākuśalaḥ … īkṣitā — ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଲାଗିଥିବା ପୁରୋହିତ ଓ ଯଜମାନଙ୍କ ପାଖରେ ତଟସ୍ଥ, ଯଜ୍ଞ-ବିଦ୍ୟାରେ କୁଶଳ ଜଣେ ନିରୀକ୍ଷକ।
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ରାମାନୁଜ — ଜୀବାତ୍ମା। asmin dehe avasthito ayaṃ puruṣo dehapravṛttyanuguṇasaṃkalpādirūpeṇa dehasya upadraṣṭā anumantā ca bhavati — ଏହି ଦେହରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ପୁରୁଷ (ଜୀବ) ଦେହର ପ୍ରବୃତ୍ତି ଅନୁକୂଳ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ତା'ର ଉପଦ୍ରଷ୍ଟା ଓ ଅନୁମନ୍ତା; dehasya bhartā … bhoktā ca — ଦେହର ଭର୍ତ୍ତା, ସୁଖ-ଦୁଃଖର ଭୋକ୍ତା; dehaniyamanena dehabharaṇena dehaśeṣitvena ca — ଦେହର ନିୟନ୍ତା, ପୋଷକ ଓ ସ୍ୱାମୀ ହୋଇଥିବାରୁ "ମହେଶ୍ୱର" (ଦେହ ପ୍ରତି)।
AI-assisted draft translation — under review.