ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Raja Vidya Raja Guhya Yogaଅଧ୍ୟାୟ 9, ଶ୍ଳୋକ 10 (9.10)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍
ମୟାଽଧ୍ଯକ୍ଷେଣ ପ୍ରକୃତିଃ ସୂୟତେ ସଚରାଚରମ୍
ହେତୁନାଽନେନ କୌନ୍ତେୟ ଜଗଦ୍ ବିପରିବର୍ତତେ
॥ 9.10 ॥
mayā'dhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaram
hetunā'nena kaunteya jagad viparivartate
ଅନୁବାଦ
"ହେ କୌନ୍ତେୟ, ମୋର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ପ୍ରକୃତି ଚର-ଅଚର ଜଗତକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ; ଏହି କାରଣରୁ ଜଗତ ଚକ୍ରରେ ଘୂରେ।"
ଭାବାର୍ଥ
ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ — ସାକ୍ଷୀ। Mayā adhyakṣeṇa sarvato dṛśi-mātra-svarūpeṇa avikriyātmanā — ମୁଁ ସବୁ ଦିଗରୁ କେବଳ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ଅବିକାରୀ; mama māyā triguṇātmikā avidyā-lakṣaṇā prakṛtiḥ sūyate; ପ୍ରମାଣ ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର 6.11 (eko devaḥ sarva-bhūteṣu gūḍhaḥ … karmādhyakṣaḥ … sākṣī cetā kevalo nirguṇaś ca)। ତା'ପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ: kiṃ-nimittā iyaṃ sṛṣṭiḥ? — ସୃଷ୍ଟି କାହିଁକି? — ଏବଂ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣର ko addhā veda — "କିଏ ପ୍ରକୃତରେ ଜାଣେ?"।
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ରାମାନୁଜ — ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ ସ୍ୱାମୀ। Kṣetrajña-karmānuguṇaṃ madīyā prakṛtiḥ satya-saṃkalpena mayā adhyakṣeṇa īkṣitā … sūyate — ଜୀବଙ୍କ କର୍ମ ଅନୁସାରେ, ମୋ ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ ଅଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକୃତି ଜଗତ ରଚନା କରେ; iti mat-svāmyaṃ satya-saṃkalpatvaṃ nairghṛṇyādi-doṣa-rahitatvam … mama vasudeva-sūnoḥ aiśvaraṃ yogaṃ paśya — ମୋର ସ୍ୱାମିତ୍ୱ, ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପତା, ନିଷ୍ଠୁରତା ଆଦି ଦୋଷରୁ ରହିତ ହେବା — ମୋ ବସୁଦେବ-ପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଈଶ୍ୱରୀୟ ଯୋଗ ଦେଖ। ପ୍ରମାଣ ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର 4.9–10।
ପାର୍ଥକ୍ୟ: ଶଙ୍କର — ଅଧ୍ୟକ୍ଷ = ନିର୍ବିକାର ସାକ୍ଷୀ; ରାମାନୁଜ — ଅଧ୍ୟକ୍ଷ = ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ ସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ଅବତାର (ବସୁଦେବ-ପୁତ୍ର)ରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଏକା।
AI-assisted draft translation — under review.