భగవద్గీత · Sankhya Yogaఅధ్యాయం 2, శ్లోకం 13 (2.13)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
దేహినోఽస్మిన్ యథా దేహే కౌమారం యౌవనం జరా
తథా దేహాన్తరప్రాప్తిర్ధీరస్తత్ర న ముహ్యతి
॥ 2.13 ॥
dehino'smin yathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā
tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati
అనువాదం
"ఈ దేహంలో దేహికి (ఆత్మకు) బాల్యం, యౌవనం, వార్ధక్యం ఎలా ప్రాప్తిస్తాయో, అలాగే దానికి మరో దేహం ప్రాప్తిస్తుంది; స్థిరబుద్ధి గలవాడు దీని గురించి మోహంలో పడడు."
భావార్థం
ప్రతిరోజూ కనిపించే ఉదాహరణ. కృష్ణుడు అందరికీ తెలిసిన ఉదాహరణ ఇస్తాడు. బాల్యపు దేహం వెళ్ళిపోయింది — దాని గురించి మనం శోకిస్తామా? శంకరాచార్యులు: మొదటి అవస్థ నశించినప్పుడు ఆత్మ నశించదు, రెండవది వచ్చినప్పుడు ఆత్మ పుట్టదు — ఆత్మ వికారం లేకుండానే అవస్థలను పొందుతుంది. అలాగే కొత్త దేహం ప్రాప్తించడం కూడా.
"Dehāntara-prāptiḥ" — పునర్జన్మ. ఈ శ్లోకం స్పష్టంగా పునర్జన్మ (మరో దేహం ప్రాప్తించడం) గురించి చెబుతుంది. ఇది భారతీయ దర్శనంలోని ఒక మౌలిక విశ్వాసం. ఈ పుస్తకంలో మేము దీన్ని గీత యొక్క కథనంగా అందిస్తున్నాము — శాస్త్రీయ సిద్ధాంతంగా కాదు.
"Dhīra" — స్థిరబుద్ధి గలవాడు. Dhīra — ధైర్యంలోను బుద్ధిలోను స్థిరంగా ఉన్నవాడు. Na muhyati — మోహంలో పడడు. అంటే ఈ జ్ఞానం కేవలం సమాచారం కాదు, ఒక స్థిరత్వాన్ని ఇస్తుంది.
మధ్వాచార్యుల తర్కం. మధ్వాచార్యులు ఇక్కడ ఆత్మ ఉనికికి తర్కం ఇస్తారు: బాల్యం మొదలైనవాటిని అనుభవించేవాడు (īkṣitā) దేహం కాలేదు — ఎందుకంటే మృతదేహానికి అనుభవం ఉండదు; అనుభవించేది చేతనం.
AI-assisted draft translation — under review.