அத்தியாயம் 15புருஷோத்தமயோக³ஃPurushottama Yoga

தலைகீழான அஸ்வத்த மரம் (15.1–15.2). வேர் மேலே, கிளைகள் கீழே — சம்சார விருட்சம்; வேதங்கள் அதன் இலைகள்; இதை அறிபவனே வேதத்தை அறிந்தவன் (15.1); குணங்களால் வளர்க்கப்பட்ட கிளைகள், புலன்விஷயங்களே தளிர்கள், கீழே மனித உலகில் கர்மத்தின் வேர்கள் (15.2).

வெட்டுதலும் தேடுதலும் (15.3–15.6). இதன் வடிவமோ, தொடக்கமோ, முடிவோ, ஆதாரமோ இங்கே தெரிவதில்லை; பற்றின்மை என்ற உறுதியான ஆயுதத்தால் இதை வெட்டுங்கள் (15.3); பிறகு எங்கிருந்து திரும்புவதில்லையோ அந்த நிலையைத் தேடுங்கள் — "அந்த ஆதி புருஷனிடமே சரணடைகிறேன்" (15.4); மானமும் மோகமும் அற்றவர்கள், எப்போதும் அத்யாத்மத்தில் நிலைத்தவர்கள், இருமைகளிலிருந்து விடுபட்டவர்கள் அங்கே சென்றடைகிறார்கள் (15.5); சூரியனும் சந்திரனும் நெருப்பும் எதை ஒளிரச் செய்வதில்லையோ — அதுவே என் பரம தாமம் (15.6).

ஜீவன் — பகவானின் அம்சம் (15.7–15.11). என்னுடைய நித்தியமான அம்சமே ஜீவனாகிறது; மனத்துடன் கூடிய புலன்களைத் தன்பால் இழுக்கிறது (15.7); காற்று நறுமணத்தை எடுத்துச் செல்வது போல அவற்றைத் தன்னுடன் எடுத்துச் செல்கிறது (15.8); புலன்களாலும் மனத்தாலும் விஷயங்களை அனுபவிக்கிறது (15.9); மூடர்கள் காண்பதில்லை, ஞானக்கண் உடையவர்கள் காண்கிறார்கள் (15.10); முயற்சி செய்யும் யோகிகள் காண்கிறார்கள்; பக்குவப்படாதவர்கள் முயன்றும் காண்பதில்லை (15.11).

விபூதிச் சுருக்கம் (15.12–15.15). சூரியன், சந்திரன், நெருப்பு ஆகியவற்றின் ஒளி என்னுடையது (15.12); பூமியில் புகுந்து உயிர்களைத் தாங்குகிறேன், சோமனாகித் தாவரங்களைப் போஷிக்கிறேன் (15.13); வைஸ்வானரனாகி உணவைச் செரிக்கிறேன் (15.14); அனைவரின் இதயத்திலும் இருக்கிறேன்; நினைவும் ஞானமும் அவற்றின் இழப்பும் என்னிடமிருந்தே; வேதங்களால் அறியப்பட வேண்டியவன், வேதாந்தத்தை உருவாக்கியவன், வேதத்தை அறிந்தவன் (15.15).

மூன்று புருஷர்கள் (15.16–15.20). க்ஷரமும் அக்ஷரமும் (15.16); உத்தம புருஷன் வேறானவன் — பரமாத்மா, மூவுலகையும் தாங்குபவன் (15.17); ஆகவே புருஷோத்தமன் (15.18); இவ்வாறு அறிபவன் அனைத்தும் அறிந்தவன், முழு மனத்துடன் வழிபடுகிறான் (15.19); "மிக ரகசியமான சாஸ்திரம்" — இதை அறிந்தவன் அறிவாளியாகவும் கிருதகிருத்தியனாகவும் (செய்ய வேண்டியதைச் செய்து முடித்தவனாகவும்) ஆகிறான் (15.20).