ଅଧ୍ୟାୟ 14ଗୁଣତ୍ରୟବିଭାଗୟୋଗଃGunatraya Vibhaga Yoga

ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଓ ସୃଷ୍ଟି (14.1–14.4)। ଜ୍ଞାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ; ଏହାକୁ ଜାଣି ମୁନିମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ; ମୋର ସାଧର୍ମ୍ୟ ପାଇଥିବା ଲୋକେ ସୃଷ୍ଟି-ପ୍ରଳୟର ଅତୀତ (14.1–14.2); ମହତ୍-ବ୍ରହ୍ମ ଯୋନି, ମୁଁ ବୀଜ-ପିତା — ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଗୋଟିଏ ପରିବାର (14.3–14.4)।

ତିନି ଗୁଣ ଓ ବନ୍ଧନ (14.5–14.9)। ସତ୍ତ୍ୱ-ରଜସ୍-ତମସ୍ ଦେହୀକୁ ବାନ୍ଧନ୍ତି (14.5); ସତ୍ତ୍ୱ ସୁଖ-ଜ୍ଞାନର ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା (14.6); ରଜସ୍ ତୃଷ୍ଣା-ସଙ୍ଗ ଓ କର୍ମ-ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା (14.7); ତମସ୍ ପ୍ରମାଦ-ଆଳସ୍ୟ-ନିଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା (14.8); ସାରାଂଶ (14.9)।

ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଓ ଲକ୍ଷଣ (14.10–14.13)। ଗୁଣମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦବାନ୍ତି (14.10); ସତ୍ତ୍ୱ = ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରକାଶ (14.11); ରଜସ୍ = ଲୋଭ, ପ୍ରବୃତ୍ତି, ଅଶାନ୍ତି (14.12); ତମସ୍ = ଅପ୍ରକାଶ, ଅପ୍ରବୃତ୍ତି, ମୋହ (14.13)।

ଗତି ଓ ଫଳ (14.14–14.18)। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ପ୍ରବଳ ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ଗତି (14.14–14.15); ଫଳ — ନିର୍ମଳ, ଦୁଃଖ, ଅଜ୍ଞାନ (14.16); ଉତ୍ପତ୍ତି — ଜ୍ଞାନ, ଲୋଭ, ମୋହ (14.17); ଉପରକୁ, ମଝିରେ, ତଳକୁ (14.18)।

ଗୁଣାତୀତ (14.19–14.27)। ସାକ୍ଷୀ — ଗୁଣ ହିଁ କର୍ତ୍ତା (14.19); ଜୀବିତ ଅବସ୍ଥାରେ ହିଁ ଅମୃତ (14.20); ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତିନି ପ୍ରଶ୍ନ (14.21); ଲକ୍ଷଣ — ନା ଦ୍ୱେଷ, ନା ଆକାଂକ୍ଷା; guṇā vartanta (14.22–14.23); ଆଚାର — ସ୍ୱସ୍ଥ, ସମତା, ତୁଲ୍ୟ (14.24–14.25); ଉପାୟ — ଅବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ ଭକ୍ତି (14.26); ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ, ଧର୍ମ ଓ ସୁଖର ପ୍ରତିଷ୍ଠା (14.27)।